دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٦

معلومات ميسرى

مده كس را دو مسهل در يكى روز * مشو ناباك استادى بياموز

( 724 )

* * *

طبيب آن به كه او اين نيك داند * كه بر بيمار دردش چند ماند

نگه كن تا بگويم گر بدانى * و گر پرسندت از اين در نمانى

( 4287 و 4288 )

* * *

كسى كو را طبيبى آرزو خاست * ز دانش‌ها همه اين دانشش خواست

نخست آن به كه علم نبض جويد * سخن در بول و اندر نبض گويد

( 4353 و 4354 )

ميسرى عقيدهء خود را در معالجهء بعضى امراض صريحا بيان مىكند . از آن جمله معالجه از طريق حقنه را نمىپسندد و مضرّات اين روش را بيش از منفعتش مىداند ؛ در معالجهء بيمارى « سبات » گويد :

و گر بهتر نگردد حقنه بايد * كه اين علّت به حقنه به‌گشايد

مگر من حقنه را نسخه نكردم * درين نامه به دو حيله نكردم

ز كتب اوستادان باز جويش * پس آنگه دردمندان را بگويش

و گر حقنه نسازد كس ، به آيد * اگرچه دردها را هم گشايد

كه كارى زشت باشد سخت حقنه * از او در تن بود بسيار فتنه

( 870 تا 874 )

وقتى كه طبيب در جرّاحى تخصّص نداشت . رسم پذيرفته شده از قديم الايّام چنين بود ، كه پزشك در امور جرّاحى مداخله نمىكرد و اين كار را بعدهء جرّاح مىگذاشت در سوگندنامهء بقراط ( قرن پنجم قبل از ميلاد ) چنين آمده است :

« . . . هرگز چاقو به كار نخواهم برد ، حتى اگر كسى را گرفتار سنگ مثانه ببينم و اين كار را بر عهدهء جرّاحان حاذق و چيره‌دست خواهم گذارد « 1 » » ؛ حكيم ميسرى

( 1 ) - ويل‌دورانت ، تاريخ تمدن ، ترجمهء مجتبائى كتاب دوم ص 155 ص 156 .