دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٣

طلبِ دانش كردن

كه باد آيد بسى كس را به بيرون * و نه با او براز آيد و نه خون

و آنكش باد بيرون خود نيايد * حرارت مىبر او غلبه نمايد 4350

و باشد نيز كش دردى رسيدست * ز بس در دست كو اين درد ديدست

برازى گر كه « 1 » ناپخته بيايد * برو سردى و بلغم مىفزايد

طلبِ دانش كردن

طلبِ دانش كردن

كسى كو را طبيبى آرزو خاست * ز دانش‌ها همه اين دانشش خواست

نخست آن به كه علمِ نبض جويد * سخن در بول و اندر نبض گويد

كه بول و نبض بيماران بداند * علاجِ دردمندان بِهْ تواند 4355

ترا از كارِ بول آگاه كرديم « 2 » * ز نبض اكنون به پيشت راه برديم

كه انگشتى نهى بر شيريان بر * بر آنِ خويش يا بر ديگران بر

چو رگ يا بى جهنده سخت و نه نرم * و آكنده بود باشد همى گرم

نشانِ غلبهء خون يا بى او را * و خون از تن به بيرون بايد او را

و گر باشد جهنده سخت و باريك * بود صفرا ز طبعش سخت نزديك 4360

نه با نيرو نه بىنيرو و نه چير * نه زودِ زود جستن نيز و نه دير

نشانِ اعتدالست و درستى * كه جز زينست ناخوبى و سستى

طبيبان نامه‌ها بسيار دارند * و نبضش را از آن گونه گزارند

طوباست و عريضست و بطى است * ضعيف است و قوى و ممتلى است

سريع و رخو و صلبست و صغيرست * و نبضِ انبساطست و كبيرست 4365

و نظمِ مستوى و منتظم نيز * و شاهق باز جو اين را به تمييز « 3 »

( 1 ) - كه : نسخهء اصل ( كى ) . ( 2 ) - ترا از كار بول آگاه كرديم : مفهوم اين مصراع مىرساند كه پيش از اين از بول سخن رانده است ، بنابراين يك يا چند صفحه قبل از عنوان « طلب دانش كردن » كه دربارهء بول بوده افتاده است . ( 3 ) - تمييز : در نسخهء اصل ( تميز ) .