دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٨
علاجِ تبِ خون
و گرمى گرم دارد جسمِ مردم * و موىِ او شود چون نيش كژدم
4095 زبانِ او سيه گردد و يا زرد « 1 » * جگر آن پس تبش گيرد مگر درد « 2 »
علاج او نباشد جز ازين دو * ز آبِ خربزه خرماىِ هندو
گر آبِ خربزه گر نيز كشكاب * و گرنه قرص از كافور و جلّاب
151 آ دگر داروش بايد تشنگى را * خرد پيش آور و آهستگى را
به آبِ نار در ، « 3 » بزرقطونا * به دو دِه يا به آبِ بقلِ حمقا
4100 و گرنه پست « 4 » و اقراصِ طباشير * ببايد خوردنش هر روز شبگير
بِهْ از نار تُرُشْ افتا « 5 » ندانم * و چيزى كش ندانم خود نخوانم
علاجِ تبِ خون
علاجِ تبِ خون
تبى كز خون بود لرزه بيارد * هميشه آن‌كسى را گرم دارد
رخش سُرْخ و دو گوش و چشم و بينى * مجسّمه « 6 » گرم و گونش سرخ بينى
و اندوه و غمان [ و ] چشم در خواب * و بسيارى نفس پيوسته بشتاب
4105 سرينش مىبخارد خود همه شب * نگردد زو جدا يك ساعت آن تب
گرانى « 7 » يا به او در سَر با درد * هميشه گرم باشد كم شود سرد
و بولش سرخ و نبضش زود « 8 » باشد * و بادش گرم همچو [ ن ] دود باشد
مرو را زود گو « 9 » ، تا رگ گشايد * مگر غفلت كند علّت فزايد
رگش بگشاى گو تا خونِ بسيار * بيارد تا شود بىدرد و آزار « 10 »
4110 غدا را آب نار و آبِ غوره * نبايد خوردن او را هيچ زيره
( 1 ) - زرد : در نسخهء اصل ( زود ) ( 2 ) - درد : در نسخهء اصل ( دود ) . ( 3 ) - بزر قطونا : در نسخهء اصل ( بذر قطونا ) . ( 4 ) - پست : در نسخهء اصل ( پشت ) . ( 5 ) - افتا ( افتاء ) : حكم صادر كردن ، در نسخهء اصل ( افته‌ا ) . ( 6 ) - مجسمه : در نسخهء اصل ( بجسه ) . ( 7 ) - گرانى : در نسخهء اصل ( كداى ) . ( 8 ) - زود : در نسخهء اصل ( دور ) . ( 9 ) - گو : در نسخهء اصل ( كه ) . ( 10 ) - آزار : در نسخهء اصل ( آواز ) .