دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٤

علاجِ تبِ دقّ

علاجِ تبِ دقّ

علاجِ تبِ دقّ

ب 148 نشانِ دقّ دانم سخت بسيار * گرش جمله بگويم هست دشوار

4030 و ليكن خوارْمايه « 1 » چيزكى « 2 » زود * بگويم خود بباشى « 3 » زو تو خشنود

كسى كو را بگيرد اين تب و درد * نه افزايد تبش نه گرم گردد

تبى مىگرم گرم و آرميده * و روى و چشمِ آن‌كس پژمريده

تنش لاغر شود جز استخوانش * كه زيرِ پوست درماند نهانش

بماند سلْخْ شب گونه بر اندام * ز دست و پاى و اندامش شود خام

4035 بجفنش اندرون جز چين نبينى « 4 » * و گوشش زرد ، چون باريك بينى

رخش باريك و تن لاغر ز گردن * شود باريك بر كردارِ « 5 » سوزن

شود آواز [ ا ] و باريكِ باريك * و لون چشم او تاريكِ تاريك

گرش دو تا شود مويش و شهوت * ضعيفست و نبايد كرد شهوت

و گر او [ را ] طبيعت نرم گردد * و علّت در تن او گرم گردد

4040 مرو را مرگ آمد سخت نزديك * جهانِ روشن او را هست تاريك

و گر علّت به دو غلبه ندارد * مگر كشكاب وى را ، راحت آرد

بكشكاب و شكر او را دوا كن * ز تازه ماهيى او را غذا كن

149 آ خيار و خنش و قرع « 6 » و بقل « 7 » حمقا * بدقّ « 8 » اين چيزها را نيست همتا

بگرماوه درون هر بامدادان * مرو را تو زمانى نيك بنشان

4045 بجايى كش تبش غمگين ندارد * از آن آبى تنك بر تن گذارد

پس آنگه خويشتن را گو بينداى * بجز دهنِ بنفشه تو مفرماى

( 1 ) - خوارمايه : اندك . ( 2 ) - چيزكى : ( چيز + ك + ى ) چيزى كم ، كمى ( 3 ) - بباشى : در نسخهء اصل ( نباشد ) ؛ ( 4 ) - نبينى : در نسخهء اصل ( بينى ) . ( 5 ) - بر كردار : مانند . ( 6 ) - قرع : در نسخهء اصل ( قوع ) . ( 7 ) - بقل حمقا : در نسخهء اصل ( بقل و حمقا ) . ( 8 ) - بدق : در نسخهء اصل ( بدرق ) .