دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٠

تدبيرِ گريختنِ مار

گر آنجا مانْدْ دندان خود برآيد * و دردِ زخم دندان كم فزايد

پس آنگه هم ز خاكستر و روغن * بِهْ آيد نيز آنجا برنهادن

و گرمى دردِ او كمتر نباشد * وزين داروش مى بهتر نباشد

3665 بگو مىخور تو از ترياكِ اربع * بجاىِ دردِ بركن مغز خروع

و جاىِ درد به آبِ گرم درنه * نگر تا خود نيايد زان كسى خوه

و گرنه آبگينى را بفرماى * كه آنجا برنهد او زانِ « 1 » گراى « 2 »

كزين بهتر نشد زخمِ لخادو * ببايد خوردن از حلتيت دارو

تدبيرِ گريختنِ مار

تدبيرِ گريختنِ مار

3670 كسى خواهد كه بگريزد ازو مار * و گرچه باشد او با زهر بسيار

آ 134 ز گوگرد ، ارزك ، ارنه موىِ مردم « 3 » * بسوزى زو گريزد مار و كژدم

زِ برزد ، گر « 4 » زِ نوشادر ، گر « 4 » ازْ زفت * ز دودش هم گريزد مار نشگفت

ز مقل و گر « 4 » ز سوغين ، گر « 4 » سپندان * ز دودش مار بگريزد از آن خان

و گر لختى خسك در جحر « 5 » ماران * نِهى آن مار ميرد زود و آسان

و گر از ناردان لختى بسوزى * ز دودش مار را آتش فروزى

3675 ز نوشادر بميرد مار بىشك * گر آبش در دهن ريزى تو يك چِك « 6 »

ازو بِدْهَنْ اگر لختى بخايى * خيو « 7 » را بر گلوىِ او نمايى

بميرد بىگمان آن مار برجاى * ندارد مار و نوشادر بهم پاى

و گر آبش كسى جايى بريزد * ز بويش مار بجهان درگريزد

( 1 ) - زان ، بكسر نون : از آن ، از مال . ( 2 ) - گراى : گرا ، حجام . ( 3 ) - مردم : انسان ، آدمى . ( 4 ) - گر : يا . ( 5 ) - جحر ؛ بضم اول : سوراخ . ( 6 ) - چك : چكه ، قطره . ( 7 ) - خيو : آب دهان . خيو را بر گلوى او نمايى : يعنى اگر آب دهان را بر گلوى مار بريزى .