دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٢١٧

ترياكِ اربع

و گر يا بى ز ترياكِ چهارا « 1 » * بخور ، گو تاش بهتر شُوْدْ كارا « 1 » 3620

و گر خود تو بياميزى بِهْ آيد * گر آميزيش تو خود بِهْ بشايد

ترياكِ اربع

ترياكِ اربع

ز راوندست و مرّ و حبّ غارست * و لختى جنطيانا خوار كارست

به لختى انگبين اندر عجين « 2 » كن * تو اين ترياكِ اربع را چنين كن

طعامش انگبين و گاوْ روغن * و شير و گوز نيك ايدر به خوردن

و گر تب گيرد آن‌كس را دگر روز * بگويم مر ترا درمان بياموز 3625

رگش بگشاى و گو مىخور زِ كشكاب * به هر وقتى كه خواهد خوردنْ او آب

به هر جايى كه كژدم بود بسيار * كرسب « 3 » ترّ را تو زهر انگار

مخور زو هيچ گونه گر خورى تو * گرت گژدم گزد انْدُهْ برى تو

و گر جرارّه باشد نيز كژدم * بسى ميرد ز زخم اوى مردم 132 ب

بگو ترياك لختى عسكرى جوى * يكى مثقال گر كمتر خورى زوى 3630

و گر اندوه و غم بفزايد او را * ز آبِ سيب و رمّان بايد او را

و گر با بول خون آيد به بيرون * بدان كش مىبرون نايد بسى خون

مر آن كس را بگو تا رگ گشايد * بدين ترياك خوردن كم گرايد

و گر خفقان بود اقراصِ كافور * ببايد خورد تا خفقان شود دور

و گرنه آبِ سيب و نار بايد * كز آبِ سيب خفقان كم فزايد 3635

ز طينِ ارمنى سركه بياميز * و زو بر زخم جرارّه همى ريز

( 1 ) - چهارا ، كارا : الف در آخر هر دو مصراع « الف اشباع » است ، اين بيت پشت سر هم دو بار نوشته شده است ، و ما يك بار آورديم و تكرار شده را حذف كرديم . ( 2 ) - عجين كردن : خمير كردن . ( 3 ) - ناسازگارى كرسب و كژدم‌زدگى معروف و نظامى گنجوى نيز بدان اشارت كرده است : زهر است بقهر نفس دادن * كژدم زده را كرفس دادن