دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٧

فى نگاهداشتنِ دست و پا از سرما و علاجِ سرما رسيده

عَسَلْ بگداز و پس نان اندر آغار « 1 » * و زان آغشته نان لختى به كار آر 3440

پس آنگه گُو طعامِ چرب مىخور * بدين تدبير آن‌كس شَوْدْ بهتر

اگر بيهوش گردد كش خورد باز * نيايد باهش و نگشايد آواز

گلاب آور برويش بر همى ريز * ز مشك و غاليه گو بر هم آميز

از آن بر روى و بر بينيش انداى * بجز زين ديگرش چيزى مفرماى

هميشه دست و پاىِ او همى مال * بماليدن مگر بِهْ گَردَدَشْ حال 3445

بنزدش آتشى بفروز تو گرم * و دست و پاى او مىمال تو نرم

بدهنِ قسط اندامش بينداى * ز داروها همه حلتيث فرماى

گر آن كس خوارمايه « 2 » باهُش آيد * مرو را گوشت‌آبه نيك شايد 116 آ

چو لختى گوشت « 3 » آبه خورده آمد * علاجش به تمامى كرده آمد

فى نگاهداشتنِ دست و پا از سرما و علاجِ سرما رسيده

فى نگاهداشتنِ دست و پا از سرما و علاجِ سرما رسيده

كسى را كز سفر چاره نباشد * و دست و پاى او سرما بيابد 3450

بگو انگشتِ دست و پاى مىمال * بدهنِ زيت اندامش همه سال

و گر سرما رسد بر دست و پايش * برين بر ، گو بِنِهْ تدبير و رايش

گر انگشتانش از سرما سياهست * و دارو كردنش را جايگاهست

ز آبِ كاه جوشيده و شلغم * به آتش پخته نيك آيدش مرهم

دگر بابونه ، گرنه شيح و شمشاد * برو نِهْ تا شود از درد آزاد 3455

و گرنه تخم كتان گو بر او نِهْ * و گر پخته كرم « 4 » آرد همه بِهْ

گر انگشت سيه گشته ، بدرمان * نگردد بِهْ ، ز من بپذير درمان

علاجش نيش باشد نيش بايد * و انگشتانِ دستش ريش بايد

چو دردش را علاجِ نيش كردى * و انگشتان دستش ريش كردى

( 1 ) - آغاريدن : خيساندن . ( 2 ) - خوارمايه : اندك : ( 3 ) - گوشت‌آبه : آبگوشت . ( 4 ) - پخته كرم كلم ، پخته شده ، در نسخهء اصل ( بخنه كرم ) .