دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ١٥٨

زنى كش در رحم دردِ نهانى باشد

نباشد اندرو گند و عفونت * و نايد نيز زو آبِ رطوبت

ز خونِ ساوشان و صبر بايد * و علك و عنزورتِ نيك شايد

از آن بر فرج گيرد بارگى « 1 » دو * نبايد رحم را زين بيش دارو

و گر آن زردآب از اصل و نهان * برون آيد علاجش هست آسان

2580 ازين بر رحم او بر ، حقنه فرماى * سرونش را بدُهْنِ ورد بنداى

پس آنگه گو بخور مطبوخ لكور * كش اسهال آيد او خود گشت بهتر

نشستن بايد او را به آب زن « 2 » در * ز آبش ريختن بر خويشتن بر

ز آبى كندرو جوشيده شمشاد * و پودينه و زان گلبرگ آزاد

گر از خون باشد او را درد و علّت * بگو تا خون برون آرد بحيلت « 3 »

2585 پس آنگه مرهَمْ اسپيداج بايد * بجز زان مرهمى ديگر نشايد

زنى كش در رحم دردِ نهانى باشد

زنى كش در رحم دردِ نهانى باشد

زنى كش رحم را دردِ نهانى * پديد آيد كزو يابد گرانى

پس آنگه بىهش و مصروع گردد * نپويد ، نه سخن گويد ، نه خندد

آ 95 نه نيز از هم گشايد چشمكانش * سخن را نيز نگشايد زبانش

بسان مردهء چون زار گردد * و گر خوانيش نه بيدار گردد

2590 ميانِ صرع و اين علّت نشانست * برو بر ، چند برهان و بيانست

گرش رنگِ رخان زردى ندارد * و آب از ديدگانش مىنبارد

نيايد از دهن بيرون لعابش * نه از بينى گشايد نيز آبش

بدانك اين اختناق رحمْ خوانند * علاجِ رحم چند گونه بدانند

و گر صرعيست رويش زرد باشد * بدان اين صرع نه زان درد باشد

( 1 ) - بارگى دو : دوبارگى ، دو بار ، دو دفعه . ( 2 ) - آبزن : ظرفى چوبين يا فلزى يا سفالين باندازهء قامت آدمى با سرپوش سوراخ دار كه بيمار را در آن مىنشانند و سر از سوراخ بيرون كنند . ( 3 ) - حيلت : چاره .