دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ١٤٦

علاج باه

ز هر نوعى كه باشد سستىِ باه * بدين دارو كه فرمايم برى راه

چه از صفرا چه از سودا و بلغم * چه استرخا گرفته جاىِ محكم

شقاقل آور و زان بزرِ خشخاش * ازين هر دو دو جزو آور بجا باش

پس آنگه از دو گونه تو درى خواه * دو گونه آور ار هستى تو آگاه

2360 ازين هر داروى يك جزو بگزين « 1 » * بگويم نيز داروها بجز اين

ز پلپل زنجبيل و دار پلپل * ز هريك نيم جزو آور بحاصل

دو جزو آور پس آنگه از هليله * سياه و كابلى بِهْ زان بليله

بجوشش به آتش و آبش برون كن * پس آنگه مر تو را گويم كه چون كن

سه جزو از انگبين خار بايد * و گر شش جزوِ باشد نيك شايد

2365 به آب اندر هليله جمله بگداز * بپز به آتش ازو چون انگبين ساز

آ 87 پس آنگه از دگر دارو بگرد ، آر * بكوب و بانگبين انْدَرْشْ بسپار

ازين هر بامدادى دو درمسنگ * به دو دِهْ تا شود آن كار چون چنگ « 2 »

و گر ، دانى كش اين دارد ز سردى * موافق نايد اين دارو كه كردى

بجو ، از شيرِ گاوش دو رطل پاك * از آنْ تو داروى كن تيز ناباك

2370 به وزن سى درمسنگ دارِچينى * ز نيكِ نيك بايد كش گزينى

بسايش نرم و اندر شير بگداز * ازو مر آن‌كسى را داروى ساز

بگو ، هر ساعتى زان يك قدح شير * بخور آنگه غدا را « 3 » ساز تدبير

يكى روز اين ببايد خورد وى را * طعام از خايه بايد كرد وى را

بيك هفته تو هر روزش چنين ده * و گر عنى « 4 » بود او خود شود بِهْ

2375 گرش زين علّتى خيزد ز صفرا * رگش بگشاى يا مسهل ده او را

گر آن كس را حرارت بود بسيار * و ترسد كش كند اين دارو بيمار

( 1 ) - بگزين : در نسخه اصل ( بگذين ) . ( 2 ) - چون چنگ شدن : مرتب ، راست شدن . ( 3 ) - غدا : غذا . ( 4 ) - عنى : مخفف عنين ، مردى كه بر جماع قادر نباشد .