دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٤٦

باب النّصيحت

كزو بريان كنى بميان سيبى * نباشد هيچ زو درد و نهيبى

كزان انطاكى آرى برگزيده * بسيب اندر توش « 1 » زى وى رسيده

705 ازو بر طبع مردم دارو آميز * مكن تو بر گزافه « 2 » داروى تيز

نگر از دانگ سنگى بيشتر زان * بكس ندهى كه گردد بىتن و جان

و گر كس را نباشد علّت تيز * ز نيم از دانگ سنگى بيش پرهيز

ز داروها همه هرچه سليم « 3 » است * تو آن بگزين كز آن نه ترس و بيم است

هليله « 4 » گر بنفشه گر « 4 » كه آلو * شراب ورد كن « 5 » خرماى هندو

710 گر افتيمون و گرنه شحم حنظل * و گرنه مسهلى ساز از طريفل

و بسبايه ، سنا و شاه‌ترّه * و صبر و تر بد و از نيك ياره

ز مغز لكور و گر آب لبلاب * همه اسهال آرد زود بشتاب

ازين هيچيز « 6 » در تن ضعف نارد * بجز علّت به آسانى نيارد

ازين دارو بديگر بىنيازى * بمگذر زو اگر داروى سازى

715 كه تربد بود بىداروى ديگر * مده كس را يكى مثقال برتر

بمطبوخ « 7 » اندرون باشد سه مثقال * ازين كمتر نشايد در همه حال

آ 26 و گرش اسهال بافراط اوفتيدست « 8 » * وزين دارو مرو را غم رسيد « 9 » ست

شراب سيب گر زانِ سفرجل « 10 » * بلختى « 11 » اسفيوشش ده ز اوّل

( 1 ) - توش : حرارت ، گرمى . در نسخهء اصل ( نوش ) . ( 2 ) - گزافه : بسيار . ( 3 ) - سليم : سالم ، بىعيب . ( 4 ) - گر : يا . ( 5 ) - ورد ؛ بفتح اول : گل ، گل سرخ . ( 6 ) - هيچيز : هيچ‌چيز . ( 7 ) - مطبوخ : جوشانيده ، دم‌كرده ، پخته شده . ( 8 ) - افتيدن : افتادن ، افتيدست : افتاده است . ( 9 ) - رسيدست : رسيده است . ( 10 ) - سفرجل ؛ بفتح اول و ثانى و رابع : به ، آبى . ( 11 ) - لختى : اندكى ، كمى .