تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٤٤

گفتار در بيرون آوردن عرض بلد به صورت مستقل

نخ

KL

قرار مىدهيم و بىآنكه از اين راستا خارج شود آن را چنان بر گرد

L

مىگردانيم كه با نخ

KM

مماس شود و در نقطهء

S

به سطح افق برسد ؛ بدين ترتيب آشكار است كه خطكش پيوسته در سطح دايرهء

KML

بوده و نقطهء

S

بر فصل مشترك اين سطح با سطح افق جاى دارد . مىدانيم كه اين فصل مشترك با

AD

موازى است ، پس [ براى رسم كردن آن ] خطّ

SF

را عمود بر

BG

مىكشيم . سپس از نقطهء

L

خط

LO

را بر سطح افق عمود مىكنيم و از نقطهء

O

كه پايهء عمود است خطّ

OF

را به موازات

BG

مىكشيم و

L

را به

F

با خطّ

LF

مىپيونديم . زاويهء

LFO

مساوى متمّم عرض بلد مىشود :

[ شكل 3 ] چه اين زاويه در سطح دايرهء

KLM

و موازى با خطّ و اصل ميان

G

و نيمهء قوس

AD

است ، و مثلّث

FLO

مشابه با مثلّثى است كه از عمود فرود آمدهء از نيمهء مدار

AD

بر سطح افق و دو خطّ و اصل ميان

G

و دو طرف اين عمود تشكيل مىشود و ، [ چنان كه مىدانيم ] ، اين دو خط دو ضلع زاويهء متمّم عرض بلد هستند . پس زاويهء

LFO

مساوى متمّم عرض بلد است .

و اگر از رأسهاى سه ميله شاقولهايى بياويزيم تا نوك آنها به سطح افق برسد و محلهاى تلاقى اين سه شاقول با افق بر يك خطّ مستقيم باشد ، جايگاه ما بر خطّ استوا