تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٢٥١
راه سومى در اين [ يافتن جهت قبله ]
بخواهيم اندازه مىگيريم و فرض مىكنيم بر قطر
AEB
افتاده باشد ، كه در آن
A
جهت خورشيد و
B
جهت كنار سايه باشد . فرض كنيم
AG
ارتفاع خورشيد در اين هنگام و
AO
متمّم عرض شهر باشد . قطر
OHF
را مىكشيم و دو قوس برابر
OD
و
FZ
را برابر [ شكل 70 ] با ميل خورشيد ، اگر اين ميل شمالى باشد در سوى
B
و اگر جنوبى باشد در سوى
A
، جدا مىكنيم و
DZ
را وصل مىكنيم و
GH
را به موازات
AB
مىكشيم ؛ سپس دو عمود
HT
و
GK
را بر
AB
فرود مىآوريم و به مركز
H
و شعاع
HT
نيمدايرهء
TLM
، و بر قطر
KH
نيمدايرهء
KLH
را - هردو در جهتى كه خطّ نصف النّهار نسبت به
AB
واقع است - رسم مىكنيم ؛ اين دو دايره يكديگر را در نقطهء
L
قطع مىكنند و چون خطّ
HLC
را رسم كنيم همان خطّ نصف النّهار خواهد بود .
و تصوّر برهان اين عمل ، با در نظر گرفتن آنچه دربارهء مثلّثهاى روز و وقت گفتيم آسان است : اگر نيمدايرهء
AGB
نيمى از دايرهء نصف النّهار فرض شود ،
OH
فصل مشترك ميان سطح آن و سطح معدّل النّهار ، و
DZ
فصل مشترك ميان سطح آن و سطح