تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٨

راه سومى در اين [ يافتن جهت قبله ]

بر

رسم مىكنيم ، آنگاه به مركز

و شعاع

قوس

را مىكشيم و عمود

را بر

فرود مىآوريم و آن را تا نقطهء

امتداد مىدهيم ؛ سپس

MLZ

را بر

عمود مىكنيم و

را برابر با

قرار مىدهيم . چون

را تا

[ بر محيط دايرهء افق ] امتداد دهيم ، اين خظ خطّ نماز خواهد بود .

حال به شكل اوّل بازمىگرديم كه مخصوص يافتن سمت قبله از راه مستعمل در زيجها است . چون در آن قوس دايرهء عظيمهء

BMK

را رسم كنيم [ شكل 68 ] ، نسبت [ شكل 68 ] جيب

كه متمّم عرض مكّه است به جيب

، همچند نسبت جيب ربع

است به جيب اختلاف طول

؛ پس قوس

كه طول معدّل است معلوم مىشود .

و نسبت جيب

يعنى متمّم طول معدّل به جيب عرض مكّه يعنى

، همچند نسبت جيب ربع

است به جيب

كه عرض معدّل نام دارد ؛ پس عرض معدّل نيز معلوم مىشود .

كه تفاضل ميان عرض معدّل و عرض شهر [ مورد نظر ]

است ،