تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٢

راهى ديگر در اين [ يافتن جهت قبله ]

را با خطّى به

مىپيونديم كه در اين صورت

MZC

مثلّث وقت مىشود . چون

را به موازات

رسم كنيم ، اندازهء آن برابر با

مىشود كه جيب اختلاف دو طول در مدار است بنابر آنكه نصف قطر اين مدار را جيب كلّى فرض كرده باشيم . و نيز

جيب معكوس اختلاف دو طول بنابر همين فرض است . پس اگر آنها را به مقدارى تحويل كنيم كه بنابرآن نصف قطر مدار جيب تمام ميل آن است ، از جنس اجزاء جيب در دايره‌هاى عظيمه خواهند شد .

[ شكل 66 ] مىدانيم كه

جيب ارتفاع نصف النّهارى مدار است و بنابراين برابر با جيب تمام اختلاف دو عرض است . و نسبت

به

، همچند نسبت جيب زاويهء

HTD

يعنى متمّم عرض غزنه است به جيب زاويهء قائمهء

HDT

، كه از اينجا قطر ( وتر )

معلوم مىشود . و اندازهء جيب معكوس تحويل شدهء

دانسته است ، پس باقى آن [ تا

] كه مساوى

است نيز معلوم است . و نسبت

به

، همچند نسبت