تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٨

[ يافتن جهت قبله ]

ضرب جيب تمام عرض مكّه را در جيب اختلاف طول كه

IV

6 ؟ ؟ ؟ 24 ؟ ؟ 11 ؟ 17 1538 است بر آن تقسيم كنيم ، ؟ ؟ 50 ؟ 39 ؟ 56 به‌دست مىآيد كه قوس آن ؟ ؟ 15 ؟ 48 ؟ 70 اندازهء دورى سمت قبله از نقطهء جنوب تمام در دايرهء افق غزنه است .

و برهان آن چنين است :

ABG

[ شكل 65 ] افق غزنه است با قطب

e

، و

AeG

نصف النهار آن است با قطب غربى

B

بدان جهت كه مكّه در مغرب آن واقع است ، [ شكل 65 ] و

BH

ربع معدّل النّهار با قطب

T

. چون دايرهء نصف النّهار

TL

مكّه را رسم كنيم ،

HL

اختلاف طول [ مكّه و غزنه ] مىشود ؛

LM

را برابر با عرض مكّه جدا مىكنيم كه در اين صورت نقطهء

M

سمت الرّاس مردم مكّه خواهد شد ؛ بر دو نقطهء

e

و

M

دايرهء عظيمه‌اى رسم مىكنيم كه امتداد قبله بر روى همان است و اگر

S

محل تقاطع اين دايره با افق [ غزنه ] باشد ، همين نقطه سمت قبله است كه بعد آن از نقطهء

A

كه جنوب