تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٥
يافتن طول و عرض بخارا از روى طول و عرضهاى درغان و آمويه
KL
را در جيب تمام عرض درغان ضرب و حاصل
IV
32 ؟ ؟ ؟ 54 ؟ ؟ 24 ؟ 29 733 2 را بر جيب كلّى تقسيم كنيم ، ؟ ؟ 29 ؟ 33 ؟ 45 به‌دست مىآيد كه قوس آن ؟ ؟ 1 ؟ 24 ؟ 49 و متمّم آن ؟ ؟ 59 ؟ 35 ؟ 40 اندازهء زاويهء
M
و جيب آن ؟ ؟ 46 ؟ 2 ؟ 39 است . چون جيب
LT
را در جيب تمام عرض درغان ضرب و حاصل
IV
24 ؟ ؟ ؟ 33 ؟ ؟ 0 ؟ 32 517 را بر جيب زاويهء
M
قسمت كنيم ، ؟ ؟ 19 ؟ 15 ؟ 13 به‌دست مىآيد كه قوس
LM
آن ؟ ؟ 47 ؟ 45 ؟ 12 است . متمّم بعد دوم ؟ ؟ 7 ؟ 50 ؟ 88 است و تفاضل ميان آن و
LM
، ؟ ؟ 20 ؟ 4 ؟ 76 و جيب آن ؟ ؟ 9 ؟ 14 ؟ 58 ؛ چون اين جيب را در جيب زاويهء
M
ضرب و حاصل
IV
54 ؟ ؟ ؟ 8 ؟ ؟ 58 ؟ 52 273 2 را بر جيب كلّى قسمت كنيم ، ؟ ؟ 53 ؟ 53 ؟ 37 به‌دست مىآيد كه قوس آن ؟ ؟ 15 ؟ 10 ؟ 39 همان عرض بخارا است كه متمّم آن ؟ ؟ 45 ؟ 49 ؟ 50 و جيب آن ؟ ؟ 57 ؟ 30 ؟ 46 است ؛ تفاضل ميان عرضهاى بخارا و درغان ؟ ؟ 52 ؟ 20 ؟ 1 و وتر آن ؟ ؟ 49 ؟ 23 ؟ 1 و مربّع آن
IV
1 ؟ ؟ ؟ 14 ؟ ؟ 5 ؟ 57 1 است ؛ و وتر بعد دوم ؟ ؟ 10 ؟ 13 ؟ 1 است و مربّع آن
IV
40 ؟ ؟ ؟ 21 ؟ ؟ 13 ؟ 29 1 . چون تفاوت دو مربّع يعنى
IV
21 ؟ ؟ ؟ 52 ؟ ؟ 51 ؟ 27 0 را در جيب تمام عرض درغان ضرب و حاصل
iV
36
V
54
IV
51 ؟ ؟ ؟ 40 ؟ ؟ 22 ؟ 11 21 را بر جيب تمام عرض بخارا قسمت كنيم ،
IV
52 ؟ ؟ ؟ 42 ؟ ؟ 19 ؟ 27 0 به‌دست مىآيد ؛ چون جذر اين مقدار يعنى ؟ ؟ 29 ؟ 40 ؟ 0 را در جيب كلّى ضرب و حاصل ؟ ؟ 0 ؟ 29 40 را بر جيب تمام عرض درغان قسمت كنيم ، ؟ ؟ 19 ؟ 53 ؟ 0 به‌دست مىآيد كه وتر قوسى برابر با ؟ ؟ 11 ؟ 50 ؟ 0 است كه اختلاف طول درغان و بخارا است ؛ پس طول بخارا مىشود ؟ ؟ 47 ؟ 14 ؟ 87 .
و اين نتيجه با آنچه در طول بخارا به‌كار مىرود و آن را ؟ 30 ؟ 87 مىگيرند و با عرض بخارا كه آن را ؟ 20 ؟ 39 مىگيرند نزديك است ، و ما به آن اعتماد مىكنيم ، چه به گواهى نيرو يافته است ، و از همين‌جا به درستى آنچه براى خوارزم و درغان و آمويه بيرون آورديم يقين پيدا مىكنيم ؛ سپس براى طول بلخ از گواهى ديگر گواهى مىخواهيم .