تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٢١٧

آزمايش طولى كه براى جرجانيّه بدست آورديم با طول شهر خوارزم

؟ ؟ 14 ؟ 47 ؟ 0 است در جيب تمام عرض روستا ضرب و حاصل را بر جيب كلّى قسمت مىكنيم ؛ خارج قسمت ؟ ؟ 51 ؟ 36 0 وتر اختلاف دو طول در مدار

است ، و مربّع آن

21 ؟ ؟ ؟ 55 ؟ ؟ 37 ؟ 22 0 ؛ و تفاضل ميان بعد اوّل

، يعنى اختلاف دو عرض ، ؟ ؟ 0 ؟ 13 ؟ 0 است و وتر آن ؟ ؟ 37 ؟ 13 ؟ 0 و مربّع آن

49 ؟ ؟ ؟ 24 ؟ ؟ 5 ؟ 3 0 ؛ چون تفاضل دو مربّع را كه

32 ؟ ؟ ؟ 30 ؟ ؟ 32 ؟ 19 0 است در جيب اختلاف دو عرض يعنى ؟ ؟ 56 ؟ 42 ؟ 0 ضرب و حاصل

42 ؟ ؟ ؟ 59 ؟ ؟ 58 ؟ 13 0 را بر جيب بعد اوّل يعنى ؟ ؟ 33 ؟ 56 ؟ 0 قسمت كنيم ، خارج قسمت

50 ؟ ؟ ؟ 10 ؟ ؟ 50 ؟ 14 0 و جذر آن ؟ ؟ 50 ؟ 29 ؟ 0 به‌دست مىآيد ؛ اين جذر را در جيب كلّى ضرب و حاصل ؟ ؟ 0 ؟ 50 ؟ 29 را بر جيب اختلاف دو عرض قسمت مىكنيم كه حاصل آن ؟ ؟ 36 ؟ 39 ؟ 41 اندازهء وترى است كه اندازهء قوس

آن ؟ ؟ 42 ؟ 37 ؟ 40 مىشود . افزودهء دو قوس

برابر است با ؟ ؟ 27 ؟ 0 ؟ 47 و جيب آن ؟ ؟ 12 ؟ 54 ؟ 43 . و متمّم

يعنى

مىشود ؟ ؟ 33 ؟ 59 ؟ 42 و جيب آن ؟ ؟ 41 ؟ 54 ؟ 40 . و نسبت جيب

كه با

برابر است به جيب

، همچند نسبت جيب زاويهء قائمهء

است به جيب زاويهء

؛ پس چون جيب

را در جيب تمام عرض جرجانيّه ضرب كنيم ، حاصل مىشود

24 ؟ ؟ ؟ 28 ؟ ؟ 40 ؟ 50 948 1 ، كه از تقسيم آن بر جيب كلّى ، ؟ ؟ 51 ؟ 28 ؟ 32 و قوس نظير آن ؟ ؟ 31 ؟ 46 ؟ 32 به‌دست مىآيد ؛ چون اين قوس را از نود بكاهيم ، قوس

اندازهء زاويهء

برابر با ؟ ؟ 29 ؟ 13 ؟ 57 حاصل مىشود كه جيب آن ؟ ؟ 53 ؟ 26 ؟ 50 است . چون جيب

را در جيب تمام عرض جرجانيّه ضرب كنيم ،

2 ؟ ؟ ؟ 46 ؟ ؟ 1 ؟ 2 816 1 به‌دست مىآيد و با قسمت كردن آن بر جيب زاويهء

حاصل مىشود ؟ ؟ 53 ؟ 59 35 كه قوس متناظر آن يعنى ؟ ؟ 3 ؟ 51 ؟ 36 همان قوس

است ، چه نسبت جيب

به جيب

، همچند نسبت جيب زاويهء

به جيب زاويهء

است . و

متمّم بعد دوم

برابر است با ؟ ؟ 39 ؟ 59 ؟ 88 ، و تفاضل ميان

يعنى

برابر است با ؟ ؟ 36 ؟ 8 ؟ 52 كه جيب آن ؟ ؟ 22 ؟ 22 ؟ 47 است .