تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ١٥٣
گفتار در شناختن اختلاف طول ميان شهرها
OF
را ، بر
LF
مىافزاييم تا
LO
به‌دست آيد ، و سپس از اين
LO
تعديل روز كسوف در شهر ديگر يعنى
BL
را مىكاهيم تا
BO
برابر با
DY
به‌دست آيد « 1 » .
در وضع دوم : مىدانيم كه ناگزير كسوف بر تقاطع افقهاى دو شهر اتّفاق افتاده است . پس اگر ميل خورشيد صفر باشد ، دو شهر با يكديگر اختلاف طول ندارند ، چه تقاطع بر محلّ برآمدن يا فرورفتن نقطهء اعتدال صورت گرفته است ، و اگر دو شهر بر نصف النّهار واحدى باشند ، ناگزير با يكديگر اختلاف عرض خواهند داشت .
و اگر كسوف داراى ميل باشد ، فرض كنيم [ شكل 41 ]
KM
جزئى از افق شهر
H
بوده باشد ؛ در اين صورت اگر ميل شمالى باشد ،
BS
تعديل روز كسوف در افق
e
و
SM
تعديل روز كسوف در افق
H
خواهد بود ، و مجموع اين دو يعنى
BM
برابر است با
DY
اختلاف دو طول . و اگر ميل جنوبى باشد ،
LB
تعديل روز كسوف در افق
e
و
LM
تعديل روز كسوف در افق
H
مىشود ، و تفاضل اين دو يعنى
BM
همان است كه مىخواستيم .
در وضع سوم : فرض كنيم [ شكل 42 ] كسوف
K
بر افق
e
واقع شده و
OM
قسمتى از افق شهر
H
بوده باشد . پس
LF
مقدار زمان گذشتهء از آغاز شب در شهر
H
در تصوير اوّل [ 1 - 42 ] و ماندهء تا پايان شب در تصوير دوم [ 2 - 42 ] ، و
BL
تعديل روز كسوف در افق
e
، و
OF
تعديل روز كسوف در افق
H
مىشود ، و آنچه مىخواهيم يافتن
OB
مساوى
DY
است . اگر عرضهاى دو شهر برابر باشد كه در اين صورت
BL
با
OF
برابر مىشود ، يا كسوف بر معدّل النّهار واقع شود ، زمان گذشته يا ماندهء
LF
مساوى
OB
خواهد بود . و اگر عرضهاى دو شهر برابر نباشد و كسوف ميل شمالى داشته باشد ،
BL
را بر
LF
مىافزاييم و از اين افزوده
OF
را مىكاهيم ، و اگر ميل كسوف
( 1 ) - اين قاعده تنها در شكل اول جنوبى و دوم جنوبى درست درمىآيد . در دو شكل ديگر : BO - LF - FO G BL