تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ١٤٣
گفتار در شناختن اختلاف طول ميان شهرها
[ شكل 31 ] قطب
T
باشد ، و
THY
جزئى از نصف النّهار شهر ديگر با سمت الرّأس
H
، و كسوف در
K
اتّفاق بيفتد . چون
TKS
را رسم كنيم ، در تصوير اوّل [ 1 - 31 ] ،
DS
باقىماندهء تا نيمشب در شهر
e
، و
SY
باقيماندهء تا نيمشب در شهر
H
خواهد بود . ولى در تصوير دوم [ 2 - 31 ] همين دو قوس نمايندهء اندازه‌اى است كه از نيمشب گذشته است .
تفاوت ميان
DS
و
YS
يعنى
DY
همان [ فاصلهء زاويه‌اى ] ميان دو نصف النّهار شهرهاى
e
و
H
است و تفاوت طول آنها را نشان مىدهد . و آشكار است كه اگر بازماندهء تا ميانهء آسمان يا گذشتهء از آن در هردو شهر يكى باشد ، آن دو شهر بر يك نصف النّهار واقعند و اختلاف طول ندارند و وضع به صورت حالت اوّل بازگشته است .
و در وضع سوم [ شكل 32 ] ، فرض كنيم كسوف بر نصف النّهار شهر
H
اتّفاق افتاده ، كه در تصوير اوّل [ 1 - 32 ] مقدار ماندهء به نيمشب شهر
e
و در تصوير دوم [ 2 - 32 ] مقدار گذشتهء از نيمشب اين شهر قوس
DS
است كه درست همان تفاوت طول آن دو شهر است .
و در وضع چهارم [ شكل 33 ] ،
TKS
ميان دو نصف النّهار
e
و
H
واقع مىشود ، و
YS
اندازهء گذشتهء از نيمشب
H
و
SD
اندازهء بازماندهء تا نيمشب
e
در تصوير اوّل