تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ١٣٥

گفتار در شناختن اختلاف طول ميان شهرها

[ شكل 30 ] از قطب

Y

قوسهاى پديدآورندهء تعديلهاى روز را رسم مىكنيم :

LB

تعديل روز ميل

HL

در عرض

YG

است ، و نسبت جيب

BL

به جيب كلّى برابر است با نسبت ظلّ معكوس

LH

به ظلّ تمام معكوس

YG

؛ و

MN

تعديل روز ميل

SN

است ، و نسبت جيب

MN

به جيب كلّى برابر است با نسبت ظلّ معكوس

NS

به ظلّ تمام معكوس

Y ?

، و با مرتّب كردن اين نسبت مضطرب « 1 » مىگوييم : نسبت جيب

BL

اوّل [ در نسبت ] به ظلّ

LH

دوم ، همچون نسبت جيب كلّى پنجم است به ظلّ تمام

YG

ششم ، و نسبت ظلّ

NS

مساوى با

LH

دوم به جيب

MN

سوم ، همچون نسبت ظلّ تمام

Y ?

چهارم است به جيب كلّى پنجم . پس با مساواتى كه در نسبت مضطرب موجود است ، نسبت جيب

( 1 ) - براى نسبت مساوات مضطرب رجوع كنيد به صفحات 21 و 22 از كتاب التفهيم بيرونى ، چاپ و تصحيح استاد جلال الدين همائى . همين جمله را بدون توجه به نسبت مساوات مضطرب مىتوان چنين نوشت : از تركيب اين دو نسبت ، با در نظر گرفتن اينكه LH مساوى با NS است ، چنين حاصل مىشود كه نسبت جيب BL به جيب MN برابر است با نسبت ظل تمام Y ? به ظل تمام YG .