تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ١٢٧
[ يافتن گشادگى مشرق كلّى ]
[ شكل 27 ] آن به ربع اين دايره برابر است با نسبت مسير پديدار خورشيد در ميان دو اندازه‌گيرى به ربع فلك البروج . و اين مدّت كه با تعديل زمان تعديل نشده سى روز است ، و مسير خورشيد بنابر زيج حبش ؟ 17 ؟ 29 و متمّم آن ؟ 43 ؟ 60 است و جيب اين متمّم ؟ ؟ 57 ؟ 19 ؟ 52 .
اگر
O
مركز اين دايره باشد ، و [
DO
و ]
OB
را رسم كنيم ، [ زاويهء ]
DOB
اندازهء مسير خورشيد ميان دو اندازه‌گيرى است ، و چون زاويهء
DOB
را با خط
OF
نصف كنيم ، زاويهء
DOF
نصف اين مسير و زاويهء
ODF
متمّم آن خواهد بود .
ولى زاويهء
DOF
نصف قوسى را در ميان دارد كه زاويهء [ محيطى ]
DZB
نيز همان قوس را در ميان دارد ، پس اين دو زاويه با يكديگر برابر ، و دو مثلّث
DOF
و
DZH
كه زاويه‌هاى
F
و
H
در آنها قائمه است با يكديگر متشابه مىشود ؛ پس زاويهء
DZH
در دايره‌اى كه محيط بر مثلّث
dhz
باشد ، مىشود ؟ ؟ 30 ؟ 38 ؟ 14 كه نصف مسير خورشيد است ؛ و زاويهء
ZDH
كه متمّم اين زاويه است ؟ ؟ 30 ؟ 21 ؟ 75 و جيب آن ؟ ؟ 5 ؟ 3 ؟ 58 خواهد بود . و نسبت
HZ
به
ZD
برابر است با نسبت جيب زاويهء
ZDH