تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ١٢١
[ يافتن گشادگى مشرق كلّى ]
مدّت با يكديگر برابر باشد ، ولى آنچه به رصد ديده مىشود نابرابر است ، و اين برابرى در صورتى فراهم خواهد شد كه خورشيد در رصد دوم بر [ نقطهء ] اوج يا نظير آن [ يعنى حضيض ] بوده باشد . و اين اختلاف ، در صورتى كه اندازهء مدّت كوچك باشد ، احساس نمىشود ، ولى كوچكى مدّت نقصى دريافتن گشادگى مشرق پديد مىآورد ، چه در آن به بزرگ بودن اختلاف در گشادگى و اندك بودن اختلاف در مسير خورشيد نياز است ، و در مدّت كوتاه چنين چيزى فراهم نمىآيد . و چون ميلهاى اجزاء [ درجات ] همان گشادگى مشرقهاى آنها در خطّ استوا است كه دايره‌هاى نصف النّهار جايگاههاى ديگر افقهاى آن به‌شمار مىروند ، ما در آن ميل را به‌كار مىگيريم كه رصد ما منحصر به همان بوده است .
و پيش از ذكر نمونهء عمل راه آن را بيان مىكنيم : اگر
ABG
دايرة البروج [ شكل 25 ] با مركز
e
باشد ، از نقطهء
e
خطّ
eB
را بر قطر
AG
عمود مىكنيم ، و
GD
را برابر با ميل كلّى جدا مىكنيم و از
D
خطّ
DZ
را به موازات
Ge
مىكشيم . از مركز
e
با [ شكل 25 ]