تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٩٢
گفتار در پيدا كردن عرض بلد و ميل كلّى از يكديگر
BH
خواهد بود . تفاضل ميان
AH
را كه متمّم ارتفاع است با
ZH
كه ميل خورشيد است پيدا مىكنيم تا
AZ
كه عرض بلد است به‌دست آيد .
و اگر ارتفاع از نقطهء جنوب
B
حساب شود ، و ميل خورشيد شمالى باشد همچون
ZT
، ارتفاع
TB
است و از افزودن
AT
متمّم ارتفاع بر ميل
ZT
عرض بلد يعنى
AZ
معلوم مىشود .
و اگر خورشيد هيچ ميل نداشته باشد ، ارتفاع
ZB
مىشود و متمّم آن
AZ
عرض بلد است .
[ شكل 17 ] و اگر ارتفاع چهاريك تمام [ دايره ] باشد ، و خورشيد داراى ميل باشد ،
AZ
برابر با عرض بلد است .
و اگر ارتفاع نصف النّهارى از نقطهء شمال
D
حساب شود و اندازه‌اى چون
DK
داشته باشد ، متمّم ارتفاع يعنى
AK
را از ميل
ZK
مىكاهيم ، و
AZ
كه باقى مىماند عرض بلد است .
و اگر خورشيد بىميل و ارتفاع آن چهاريك تمام باشد ، يا ميلى داشته باشد و ارتفاع آن با متمّم ميل آن برابر باشد ، آنگاه بر خطّ استوا قرار داريم .