تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — الصفحة ٨٥
گفتار در بيرون آوردن ميل اعظم به صورت مستقل
و از اين‌گونه كسان است محمّد بن على مكّى كه در كتاب خود ، المدخل الى احكام النّجوم فى الميل ، گفته است كه اين اختلاف بدان سبب است كه هنديان رصدهاى خود را نسبت به مركز عالم مىكنند ، در صورتى كه رصدهاى ديگران نسبت به سطح زمين است . و كسانى كه سخن او را شنيده‌اند ، بىآنكه اين سخن را در بوتهء امتحان بريزند و آن را بپالايند ، به اين شنيده بس كرده‌اند . و بر من است كه اين سخن را از هرجهت نكوهش كنم ، با آنكه از پذيرفتن سخن درست از هركانى كه آن را يافته باشم خوددارى نمىورزم .
فرض كنيم [ شكل 14 ]
A
سمت الرّأس شخص رصدكننده ، و
H
جايگاه وى بر سطح زمين ، و
e
مركز عالم ، و
ABG
دايرهء نصف النّهار ، و
B
واقع بر آن گذرگاه [ شكل 14 ] منقلب صيفى ، و
G
گذرگاه منقلب شتوى بوده باشد ؛ در اين‌صورت
BG
فاصلهء دو منقلب و بنابرآن دو برابر ميل اعظم خواهد بود . كسانى كه ما كارهاى ايشان را برشمرديم ، اين قوس را با دو خط
HB
و
HG
يافته‌اند ، ولى آنچه از هنديان نقل مىكنند اين است