تاريخ بيهق ( فارسى ) — الصفحة ١٨٥
الامام الزاهد المفسر على بن عبد اللّه بن احمد النيشابورى المعروف بابن ابى الطيب
و ستين و ثلثمائة قال نا ابو على صالح بن محمد البغدادى قال نا محمد بن عبد الوهاب بن الزبير « 1 » نا ابو شهاب عبد اللّه بن نافع عن داود بن ابى هند عن ابى نصرة عن ابى سعيد الخدرى ان النبي صلى اللّه عليه و سلم اشتكى فرقاه جبرئيل و قال بسم اللّه ارقيك من كل شىء يؤذيك و اللّه يشفيك من كل داء يوديك ،
الامام الزاهد المفسر على بن عبد اللّه بن احمد النيشابورى المعروف بابن ابى الطيب
الامام الزاهد المفسر على بن عبد اللّه بن احمد النيشابورى المعروف بابن ابى الطيب
اين امام را مولد نيشابور بوده است و موطن قصبهء سبزوار ، و او را خواجه ابو القاسم على بن محمد بن الحسين بن عمرو كه از دهاقين و متمولان قصبه بود در محلهء اسفريس مدرسهء بنا كرده است فى رمضان سنة ثمان عشرة و اربعمائة ، و اثر آن هنوز مانده است و از مربيان و مريدان او بودند از مشايخ قصبه خواجه ابو القاسم على بن محمد بن الحسين بن عمرو و محمد بن الحسين بن عمرو جد الحسن بن الحسين بن محمد بن الحسين بن عمرو رحمهم اللّه . و حاكم امام ابو سعد كرامة و امام ابو حنيفهء بويابادى نيشابورى و امام حمزهء مقراضى * متكلم شاگردان او بودهاند « 2 » ، و او راچند تفسير است .
تفسير كبير سى مجلد ، و تفسير « 3 » وسيط پانزده مجلد ، و تفسير صغير سه مجلد ، و اين جمله از حفظ املا كرده است و معانى انگيخته قوى . و گويند كه [ چون ] ويرا رحمه اللّه وفات رسيد در كتابخانهء او چهار مجلد كتاب يافتند يكى فقه ، يكى ادب ، دو مجلد تاريخ ، بيش ازين از وى تركه نماند ، و توفى فى الثامن من شوال سنة ثمان و خمسين و اربعمائة ، و مرقدا و در مقبرهء قصبهء سبزوار است ، و مجرب است هر حاجت كه آنجا از حق تعالى خواهند باجابت مقرون گردد ، و او را عقب نبود . و او را پيش سلطان محمود بن سبكتكين بردند فى جمادى الاولى سنة اربع عشرة و اربعمائة ، او بى دستورى بنشست « 4 » و بى اجازت خبرى « 5 » از مصطفى روايت كرد ، سلطان غلام را گفت ده ، غلام مشتى بر سر وى زد ، حاسهء سمع او از آن زخم نقصان پذيرفت ، بعد از آن چون سلطان علم و ورع و ديانت و نزاهت نفس او بدانست عذرها خواست و مالها بخشيد ، * اين امام قبول نكرد و بعذر خوشدل نشد ، گفت « 6 » هديهء كه حق تعالى به من داده بود
( 1 ) سا . ( 2 ) . متكلمين شاگردان او بودند ( 3 ) نص ، تفسير ( بى واو ) . ( 4 ) نص ، نوشت . ( 5 ) . حديثى . ( 6 ) قبول نكرد و گفت :