تاريخ بيهق ( فارسى ) — الصفحة ١٧٢

الفقيه الرئيس ابو محمد المعلى بن احمد البيهقى

محمد و على ثم بعدهما * محمد بن على ركن آمالى

الامام الجليل الدّين الخير ابو الحسن على بن الحسين بن على البيهقى

امام عهد خويش « 1 » ، مدرس مدرسهء كوى سيار در نيشابور ، و ولادت او در خسروجرد بوده است ، و نام او در دنيا طيار و سيار ، و پدرش هم امام زاهد بوده است ، و ابو حفص المطوعى در تصانيف خويش ذكر او اثبات كند و گويد كه او از خواص وزير ابو العباس الاسفراينى بود ، يعنى كه اين وزير مربى او بود و متقرب بوى ، و وى از دنيا بقوتى قانع بود و در احياى علم دين « 2 » مجتهد ، و استاد ابو اسحاق الاسفراينى و امام ابو منصور عبد القاهر البغدادى را اين امام در مدرسهء خويش ارتباط كرد ، و درخواست از وزير تا اسباب معاش ايشان مهيا گردانيد ، و اوقات ساكنان آن مدرسه منقسم گردانيد بسه قسم ، يك قسم تدريس « 3 » ، يكى املاى احاديث ، يكى تذكير و وعظ مسلمانان ، و شيخ احمد بن الحسين البيهقى المحدث مصنف كتب احاديث كه يگانهء عهد بود شاگرد او بوده است و بوى اختلاف داشته « 4 » ، و از منظوم او اينست

تفكرت طول الليل فيما جنيته * و ذكرت نفسى كل ذنب اتيته

و انكرت منها ما تعاطيت فى الصبى * كان شبابى كان سهما رميته

فسود صحفى بالذنوب اوانه * و ولى سريعا مثل حلم رأيته

و در رسايل او نامه ايست كه انشا كند بدهخدا رئيس ابو سعيد « 5 » محمد بن منصور پدر رئيس ابو المحاسن الجرجانى كه افاضل كتاب از آن نسخه گيرند ، و اين كتاب احتمال ذكر آن نكند .

الفقيه الرئيس ابو محمد المعلى بن احمد البيهقى

جد قضات صاعديان نيشابور است من جانب الام ، او از مفاخر بيهق بوده است ، و مولد و منشأ او ديه گنبد بوده است از ربع زميج ، و ضياع و املاك قضات نيشابور بميراث از جهت وى انتقال افتاده بود ، و هنوز از آن بقيتى مانده است ، و او يك چند رياست نيشابور تيمار داشت ، و آثار ستوده نمود در آن شغل خطير ، و افاضل در مدايح او

( 1 ) امام عهد خويش بوده است . ( 2 ) و در احياء علم و دين . ( 3 ) نص ، سه قسمت يك قسم پدرش . ( 4 ) نص . و اختلاف داشته است . ( 5 ) بدهخداى رئيس ابو سعد .