تاريخ بيهق ( فارسى ) — الصفحة ٠.١
مقدمهء مصحح و ناشر
تاريخ بيهق
تأليف
ابوالحسن على بن زيد بيهقى معروف بابن فندق
باتصحيح وتعليقات
مرحوم احمدبهمنيار استاد دانشگاه
ومقدمهء
مرحوم علامه ميرزا محمدبن عبدالوهاب قزوينى
كتابفروشى فروغى
چاپ افست مروى
مقدمهء مصحح و ناشر
مقدمهء مصحح و ناشر
بنام خداوند بخشايندهء مهربان تاريخ بيهق در اوائل نيمهء دوم از قرن ششم هجرى تاليف شده ، و ائمهء ادب متفقند كه بهترين آثار نثر فارسى در كتب و مؤلفات اين قرن و دو قرن پيش و يك قرن بعد از آن يافته مىشود ، زيرا نويسندگان اين چهار قرن ( بجز معدودى محدود ) با همه اختلاف ذوق و مشرب رعايت سه امر را كه از شروط بسيار مهم نويسندگى است ملتزم بوده و در لزوم رعايت آن اختلافى نداشته‌اند ، نخست اينكه در انتخاب كلمات فارسى يا عربى شرط فصاحت را نگاهداشته و در تركيب جمل تا توانسته‌اند بجز الفاظ صحيح و سليس و لغات ساده و نزديك بفهم به كار نبرده‌اند ، دوم اينكه در عبارت‌پردازى علاوه بر پيروى اصول فصاحت و بلاغت طرز و اسلوب مخصوص به فارسى را از دست نداده و در تقديم و تأخير كلمات و فصل و وصل جمله‌ها از حدود نحو فارسى ( نحوى كه قواعد آن از محاورهء طبقات متوسط گرفته مىشود ) تجاوز ننموده‌اند ، سوم اينكه در اداى هر نوع از معانى شرط راستى و درستى را منظور داشته و تخلف از حق و صواب را جايز نشمرده ، و فى المثل در نوشتن منقول ( احاديث و اخبار تاريخى و امثال آن ) امانت در روايت ، و در بيان معقول ( اقسام فلسفهء نظرى و عملى و فروع هر قسم ) مطابقت با عقيده و واقع ، و در ايراد معانى شعرى حسن تاثير را شرط اعظم دانسته و در رعايت اين شرط كوشيده‌اند .
و نظر بدين سه مزيت يا امتياز است كه مورخين ادبيات ايران ، قرن چهارم تا هفتم هجرى را « 1 » دورهء رشد و نمو نثر فارسى مىخوانند و از نويسندگان قرن هشتم ببعد ، كسانى را بحسن
( 1 ) مورخين علوم و ادبيات در محل خود ثابت كرده‌اند كه تاثير حوادث و اوضاع در زبان و ادبيات بر فور و بدون فاصله ظاهر و محسوس نميشود ، چنان كه اثر حملهء مغول در نظم و نثر فارسى از قرن هشتم شروع بظهور كرده و در نظم و نثر قرن هفتم چندان محسوس نيست .