تاريخ شروان و دربند ( فارسى ) — الصفحة ٢٩
ه . اعراب
ايرانى محل را پذيرفتند ؛ 62
( 3 ) شدّاديان كرد ارّان .
دربارهء اين دورهء استقلال‌جوييهاى محلّى ، كه فترتى است ميان تسلط اعراب و فتوحات تركان ، تاريخ دربند ( باب ) منبع و مأخذ بسيار مهمى به شمار مىآيد .
براى راحتى خوانندگان ، ترجمهء قسمتهاى مربوط تاريخ الباب با شرح و توضيح مبسوط همراه است . بدين قرار كه متن را به چندين بخش تقسيم كرده‌ام . در قسمتهاى خاصى به دنبال هر بخش ، اطلاعات تازه‌اى را دربارهء جغرافياى دربند ، شروان ، و سازمانهاى سياسى و اجتماعى اين دو اميرنشين ، كه به تاريخ الباب مديون هستيم ، ذكر خواهم كرد .
در اصل كتاب منجم‌باشى ، تاريخ شروانشاهان متقدم ( بخش 1 ، زيربخش الف ) و تاريخ اميران باب ( زيربخش ب ) بلافاصله با اخبار شروانشاهان متأخر ادامه مىيابد ( بخش 2 ، زير بخشهاى الف و ب ) . اين فصل مختصر كه اساس آن مطالب كاملا متفاوتى است ، و تنها به شرحى بسيار مختصر نياز دارد ، پيوست 1 را تشكيل مىدهد .
پيوست 2 خلاصه‌اى از اطلاعات پراكنده‌اى را ، كه از اميران متأخر دربند در اختيار داريم ، ارائه خواهد داد .
پيوست 3 شامل ترجمهء تجديدنظرشده‌اى از مطالب مروج الذهب مسعودى ( فصل 27 ) دربارهء قفقاز است كه بسيارى از نكات را در روايات كمابيش گسستهء تاريخ الباب روشن مىكند .
در پيوست 4 دو فصل مهم از ابن رسته به صورت ترجمه نقل شده است .
در پيوست 5 قسمت مربوط به بازديد نويسندهء تاريخ ميّافارقين از دربند در 549 / 1154 خواهد آمد ، كه تاكنون چاپ نشده است .