تاريخ شروان و دربند ( فارسى ) — الصفحة ٣١٨

پىنوشتهاى پيوست 3

شاخهء شرقى چوروخ ) اشارهء مسعودى به جرجين ، تقريبا نادقيق نيست . اشارهء دوّم به مملكت ابخاز را مىتوان با توجه به اين واقعيت تفسير كرد كه در نيمهء اول قرن دهم ، اميران نواحى منتها اليه غربى گرجستان ، موسوم به « سلسلهء ابخازى » ( نگاه كنيد به :

Brosset , I , 277 , 287

) كارتلى

Karthli

را ضميمهء خاك خود كردند . مسعودى يا به اين نكته توجه دارد ، يا اينكه به نحو تقريبى به جهتى اشاره مىكند كه كر ميان كولا و تفليس جريان داشته است . تفليس در دست امير عرب جعفر بن على بود . من بسيار سپاسگزار استاد سيريل تومانف

Cyril Toumanoff

هستم كه از كتاب منتشر نشده‌اش دربارهء بگراتيان ايبرى ، نكاتى چند را در خصوص لغزشهاى ماركوارت در تبارشناسيهاى گرجى براى من استخراج و ارسال كرد .

( 112 ) بنا به اين اثر :

Constantine Porphyrogenetus , De admin imperio , ed , Gy . Moravcsik , Budapest 1949 , 38 ,

نام قديم « تركان » ( در اينجا هنگرينها ) بود ، يعنى « سابارتيانها

Sabartian

ى سفيد » . بخشى از اينها بر اثر فشار پچنگها به جانب غرب رفتند ، در حالى كه بخشى ديگر به احتمال حدود نيمهء قرن هشتم در « يكى از مناطق ايران ساكن شدند » . اين هنگرينها ( كه بعدا مسيحى و ارمنى شدند ) مردمانىاند كه در ارمنستان آنها را سورديكع

Sevordik

مىخوانند ( در زبان عاميانه « پسرهاى سياه » ) و در عربى ساورديه و سياورديه . مركز آنان تاوس

Tavus

( ميانهء راه گنجه به تفليس ) است . نگاه كنيد به : كتابشناسى در :

Gy . Moravcsik , Byzantino turcica , II , 223 ; cf . Marquart , Streifzuge , 36 , 38 ; and Minorsky , Studies in Caucasian History , 26 , 74 .

( 113 ) ظاهرا در بعضى آثار ديگر .

( 114 ) سباسجه ، از فارسى ميانهء

* sp si ? g

به معنى « نگهبانانى » كه ساسانيان در طول مرز قفقاز گمارده بودند ( ماركوارت ) . در متن ، ج 2 ، ص 75 ، سيابجه

Sy bija

آمده است ، كه نام قومى در اندونزى

( crivijaya )

است و ارتباطى به مطلب ما ندارد . نگاه كنيد به : همان ، ص 14 . دربارهء به كار بردن تبرزين ، نگاه كنيد به : تاريخ الباب ، 13 .