خوان الإخوان ( فارسى ) — الصفحة ٤٢

صف سيزدهم سخن اندر چگونگى پيدا شدن مردم

صف سيزدهم سخن اندر چگونگى پيدا شدن مردم

صف سيزدهم سخن اندر چگونگى پيدا شدن مردم

خلاف نيست ميان دانايان كه قوتهاى عالم گسلنده و برنده نيست و شونده نه بيند كه چيزى آشكارا شود اندر عالم مگر كه همچنانى پيدا شده باشد يا پيدا شود اندر زمانى ديگر ، از بهر آنك ممكن نيست ضعيف شدن و اسپرى شدن قوتهاى طبيعى تا با سپرى شدن آن نيز پيدا نيايد آن چيز كه يك بار پيدا آمد ، پس روى نيست مر نفس جزئى را باندر يافتن آغاز پديد آمدن مردم جز برين حال كه همى پيدا شود ، و چون امروز همىيابيم قوتهاى طبائع و افلاك و انجم را بزايش مردم پيوسته دانيم كه پيدا آمدن مردم بابتداء پيدا آمدن عالم بيك دفعه بودست ، و خردمند چون داند كه پيدا آمدن عالم با طبائع و افلاك و انجم بيك بار بود عجيب نيايدش از آن كه جانوران كه اجزاى اين عالم‌اند با اين عالم نيز بهم پديد آمدند ، و بر عاقل آن واجب است كه طلب نكند آنچ اندر يافتن آن ممكن نيست مر عقل جزئى را ، و آن فعل كليات نفس و عقل است ، و نبايد طلب كردن آغازها را تا پيدا شود ، و مر خردمند را شرف عقل كل كه محيطست بمردم و عاجز است مردم اندر رسيدن به قوت و قدرت كل خويش . و ايزد تعالى اندر آفرينش مردم پيدا كرده است نشان آنكه مرو را راه نيست سوى اندر يافتن ابتداء خويش ، و آن آنست كه مردم نتواند دانستن مر حركات نفس را اندر فعلهاى او كز چيست ، و چون بر ابتداء حركات نفس محيط شدن سزاوار نيست بر ابتداء بودش او ناسزاوارتر است محيط شدن ، و گر كسى گويد كه اين مردم بسيار از يك جفت مردم پديد آمدست و بر آن حجت آرد بر آنك گويد ممكن است كز يك جفت