زندگانى مولانا ( فارسى ) — الصفحة ٤٦

مولانا بعد از وفات برهان محقق

دليل گذشته اهل مشاهده و مستغرق ديدار مطلوب گشته‌ايم و طلب الدليل بعد الوصول الى المطلوب قبيح .

او از عرفاى گذشته به سنائى غزنوى ارادت و عشقى تمام داشته و همچنان عشقى « 1 » كه مولانا را بشمس تبريزى بوده وى را به سنائى بوده است .

مولانا در مجالس « 2 » خود كلمات سيد را نقل مىكرده و سلطان ولد فرزند مشهور او هم به خدمت سيد رسيده و از خدمت وى بكسب معانى و معارف بهره‌مند آمده چنان كه در ولدنامه گويد :

اين معانى و اين غريب بيان * داد برهان دين محقق دان

مولانا بعد از وفات برهان محقق

مولانا بعد از وفات برهان محقق

چون برهان دين از خاكدان تن بعالم پاك اتصال يافت مولانا بر مسند ارشاد و تدريس متمكن گرديد و قريب پنج سال يعنى از 638 تا 642 به سنت پدر و اجداد كرام در مدرسه بدرس فقه و علوم دين مىپرداخت و همه روزه طالبان علوم شريعت كه به گفتهء دولتشاه « 3 » عدهء آنان به 400 مىرسيد در مدرس و محضر او حاضر مىشدند و هم برسم فقها و زهدپيشگان آن زمان مجلس تذكير منعقد مىكرد و مردم را به خدا مىخواند و از خدا مىترسانيد « و دستار خود را « 4 » مىپيچيد و ارسال مىكرد و رداى فراخ‌آستين چنان كه سنت علماى راستين بود مىپوشيد » و مريدان بسيار بر وى گرد آمدند وصيتش در عالم منتشر گرديد چنان كه سلطان ولد گويد :

( 1 ) - مناقب افلاكى و در فيه ما فيه ( صفحهء 288 ) آمده كه « گفتند كه سيد برهان الدين سخن خوب مىفرمايد اما شعر سنائى در سخن بسيار مىآورد » . ( 2 ) - افلاكى گويد كه مولانا اين ابيات را بحسام الدين چلبى ياد مىداد و فرمود كه از سيد برهان الدين يادگار دارم و الابيات هذه الروح من نور عرش اللّه مبدأها * و تربة الارض اصل الجسم و البدن قد الف الملك الجبار بينهما * ليصلحا لقبول العهد و المحن الروح فى غربة و الجسم فى وطن * فارحم غريبا كئيبا نازح الوطن و در فيه ما فيه نيز از كلمات سيد نقل كرده است ( صفحهء 24 و 302 ) . ( 3 ) - تذكرهء دولتشاه ، طبع ليدن ( صفحهء 194 ) . ( 4 ) - يعنى مانند فقها چه فقه در لغت بمعنى فهم و دانش است و پارسى فقيه دانشمند مىباشد و دانشمند بمعنى فقيه در اشعار و كتب پيشينيان مستعمل است .