زندگانى مولانا ( فارسى ) — الصفحة ١٧
ملاقات مولانا با شيخ عطار
ملاقات مولانا با شيخ عطار
ملاقات مولانا با شيخ عطار
پس از آنكه بهاء ولد با خاندان خود بر اثر رنجش خوارزمشاه يا خوف سپاه خونخوار مغل شهر بلخ و خويشان را بدرود گفت قصد حج كرد و بجانب بغداد رهسپار گرديد و چون بنيشابور رسيد وى را با شيخ فريد الدين عطار « 1 » اتفاق ملاقات افتاد و به گفتهء دولتشاه « 2 » شيخ عطار خود « بديدن مولانا بهاء الدين آمد و در آن وقت مولانا جلال الدين كوچك بود ، شيخ عطار كتاب اسرارنامه را به هديه بمولانا جلال الدين داد و مولانا بهاء الدين را گفت زود باشد كه اين پسر تو آتش در سوختگان عالم زند » و ديگران هم اين داستان را كم‌وبيش ذكر كرده و گفته‌اند « 3 » كه مولانا پيوسته اسرارنامه را با خود داشتى . شيخ فريد الدين عطار از تربيت‌يافتگان نجم الدين كبرى و مجد الدين بغدادى بود و بهاء ولد همچنان‌كه گذشت با اين سلسله پيوند داشت و يكى از اعاظم طريقهء كبراويه بشمار مىرفت و رفتن شيخ عطار بديدن وى نظر به وحدت مسلك ممكن است حقيقت داشته باشد و زندگانى شيخ عطار « 4 » هم تا سال 618 مسلم است و بجهات تاريخى نيز در اين قضيه اشكالى نيست .
ليكن بنا به گفتهء تذكره‌نويسان در تاريخ مهاجرت بهاء ولد يعنى سنهء 610 در قسمت اخير داستان و دادن اسرارنامه بمولانا كه در آن موقع شش‌ساله بود تا حدى ترديد دست مىدهد و بحسب روايت حمد اللّه مستوفى و فحواى ولدنامه در تاريخ هجرت بهاء ولد يعنى حدود سنهء 618 آنگاه كه مولوى چهاردهمين مرحلهء زندگانى را پيموده بود اين ترديد هم باقى نمىماند و توجه مولانا به اسرارنامه و اقتباس « 5 » چند حكايت از
( 1 ) - براى اطلاع صحيح از احوال و آثار او به مقدمه‌اى كه استاد علامه آقاى قزوينى بر تذكرة الاولياء ، طبع ليدن نوشته‌اند مراجعه كنيد . ( 2 ) - تذكرهء دولتشاه ، طبع ليدن ( صفحهء 193 ) . ( 3 ) - جامى در نفحات الانس . ( 4 ) - رجوع شود به مقدمهء استاد علامه آقاى قزوينى بر تذكرة الاولياء كه ازين بيت عطار اين‌چنين گفته است نجم الدين ما * آنكه بوده در جهان از اوليا به دلالت فعل « بوده » بر زمان بعيد زندگانى او را پس از شهادت نجم الدين كبرى ( سنهء 618 ) محقق شمرده‌اند . ( 5 ) - يكى حكايت بازرگان است كه بهندوستان سفر مىكرد و خواهش طوطى از وى ( مثنوى ، دفتر اول ، چاپ علاء الدوله صفحه 41 - 48 ) و ديگر حكايت باز شاه كه به خانهء پيرزن افتاد ( مثنوى ، دفتر دوم ، صفحه 112 ) و سوم حكايت شكوهء پشه از جور باد بسليمان ( مثنوى ، دفتر سوم ، صفحهء 315 - 316 ) كه اين هر سه از اسرارنامه اقتباس شده است .