جايگاه مناطق اطراف درياى خزر در تاريخ جهان اسلام ( فارسى ) — الصفحة ١٥٧
سخنرانى دهم ( بخشهاى 19 - 20 ) منابع و مآخذ مربوط به مناطق اطراف درياى خزر « 1 »
باكوى در دو جلد با نام
« Notices et extraits »
در كتابخانه پاريس موجود است .
درباره منابع موجود مربوط به تاريخ تيمور ، در مقالهء واسيلى بارتولد از جنبش‌هاى مردمى سمرقند در سال 1365 ( نشريهء بخش شرقى مؤسسه باستانشناسى « امپراتورى » روسيه ، جلد هفدهم ) ياد شده است . در پيشگفتارهاى ل . زيمين و بارتولد پيرامون « كارنامهء روزانه لشكركشى تيمور به هند » كه در واقع تصحيح بسيار قديمى تاريخ رسمى تيمور است مطالبى ارائه شده كه توسط ل . زيمين منتشر گرديده است « 1 » . تاريخ رسمى تيمور با تصحيح نهايى آن‌كه متعلق به شرف الدين يزدى ( ظفرنامه ) است تاكنون نه به صورت يك نشريهء انتقادى در آمده ( نشريه كلكته راضى به اين كار نمىشود ) ، و نه به صورت قانع‌كننده‌اى ترجمه شده است ( ترجمهء
Petit de la Croix
كه در قرن هيجدهم انجام شده بود مدتهاست از بين رفته است ) . كار مورخ مازندرانى ، ظهير الدين مرعشى كه توسط محقق مشهور دورن
Dorn
منتشر شده است از نظر تاريخ لشكركشيهاى تيمور در ساحل جنوبى درياى خزر واجد اهميت خاصى است . اين اثر مرعشى « 2 » ، به ضميمهء تحقيقات خانيكوف « 3 » و ملگونوف « 4 » مآخذ مهمى براى مطالعهء تاريخ كشورهاى درياى خزر « 5 » محسوب مىشوند . دورن متونى را كه با گذشتهء اين مناطق « 6 » مربوط مىشوند .
( 1 ) . ضمنا به منابع جديدتر كه درباره تاريخ تيمور و تيموريان است رجوع كنيد : - يو . برگل W . Hinz , Quellenstudien zur Geschichte der Timuriden , - « Zeitschrift der Deutschen Morgen - « landischen Gesellschaft » , Leipzig . Bd 90 ( N . F , Bd 15 ) . 1936 . S . 357 - 398 . , . H . R . Roemer , Neuere Veroffentlichung en zur Geschichte Timurs and Seiner Nachfolger , - « Central asiatic journal » , Vol . II . 1956 , S . 212 - 232 ( 2 ) . ر . ك . به : خزر ؛ ; Geographica caucasica ; Beitrage ; Caspia تجزيه و تحليل مقاله كاظم بگ ؛ Die Geschichte Tabaristans و گزارش Reise Bericht ؛ ( 3 ) . راجع به بعضى از كتيبه‌هاى عربى است ؛ Memoire Sur l'ethnogrophie ( 4 ) . راجع به ساحل جنوبى است ؛ Das Sudlichi Ufer ؛ اقتباس تاريخى . ( 5 ) . بايد به كارهاى رابينو هم ( كه بدون شك براى بارتولد شناخته شده‌اند ) اشاره نمود : Le Provinces Caspiennes ; Rulers of Lahijan and Fuman ; Rulers of Gilan . كارهايى از همين محقق راجع به مناطق ساحلى خزر وجود دارند كه بعد از انتشار اين اثر بارتولد منتشر گرديده‌اند . ر . ك . به : پانوشت شماره 1 پيشگفتار همين كتاب بارتولد . ( 6 ) . ر . ك . به : Dorn . Muhmmedanische Quellen zur Geschichte der Sudlichen Kustenlander des Kaspischen Meeres , hrsg , Ubers , und erlauter Von B . Dorn , Bd I - IV , st . - pbg , 1850 - 1858 .