سفرنامه كلاويخو ( فارسى ) — الصفحة ٣٦١
فصل هفدهم از تبريز تا اشبيليه
روابط بين تيمور و چين وخيم شد و سرانجام در 1405 تيمور بر آن شد تا چين را هم به قلمرو خود بيفزايد كه بهنگام گذشتن از سيحون در اترار درگذشت . « تنگوز »
( Tanguz )
يا « تونگوز »
( Tunguz )
و « دنگوز »
( Donguz )
به زبان تركى جغتاى بمعنى خوك است . « چيس خان »
( Chayscan )
يا چويس خان
( Chuyscan )
ممكن است ناشى از اشتباه املايى باشد كه اصل آن
( Chuycon )
است . و اصل اين نام در چينى « چينگتسو »
( Chingtsu )
است كه نام شخص امپراطور مزبور بوده است . رجوع كنيد به كتاب تيمور بيك مجلد دوم ص 428 و تاريخ چين
( History of China )
تأليف بولگر
( D . C . Boulger )
مجلد اول ( چاپ 1698 ) ص 356 و 431 و 441 .
ص 227 س 7 - دربارهء چرم قرطبه
( Guadameci )
رجوع كنيد به حاشيهء فصل ششم .
ص 229 س 16 - شرف الدين على يزدى ازين پذيرائى از سفيران مصر و اسپانيا توصيفى بدست مىدهد . اما البته وى در آن توصيف سفيران مسلمان را بر ديگران برترى مىنهد .
بايد بخاطر داشت كه چون كلاويخو به خوى رسيد ، سفير مصر را در آنجا يافت كه زرافه‌اى با شش شتر مرغ براى پيشكش به تيمور همراه دارد . شرف الدين على يزدى نام سفير مصر را « منقلى بوقاى »
( Manghali Bugay )
كه رئيس تشريفات سلطان مملوك « برقوق » مرحوم بود ، ذكر مىكند . عدهء شتر مرغها كه شش تا يا نه تا بودند معلوم نيست .
اما روشنست كه آنها را بر شتر آوردند و زرافه هم همهء راه از قاهره تا سمرقند را پياده پيمود كه مسافتى است برابر سه هزار ميل . رجوع كنيد به كتاب تيمور بيك ج 4 ص 180 و 184 و 194 .
ص 230 س 9 - از باغ دلگشا و باغ چنار بابر امپراطور هند در اواخر قرن پانزدهم توصيفى بدست ميدهد . باغ دلگشا در جانب مشرق دروازهء فيروزه بوده است .
رجوع كنيد به كتاب با برنامه تأليف بوريج ج 1 ص 78 .
ص 233 س 3 - باسپانيايى
Alhania
از ريشهء عربى است . درين باره به فهرست
Glossarie
دوزى و انگلمان ص 145 بنگريد .
ص 232 س 22 - تنگه يا تنكه سكهء رايج در سراسر سرزمين تاتار بود . كلاويخو جاى ديگر مىگويد اين سكه دو ريال نقرهء اسپانيا ، ارزش داشت كه برابر مىشود با بيش از يك شيلينگ پول انگليس .