بستان الأطباء وروضة الألباء ( فارسى ) — الصفحة ٧٣

ترجمه و تلخيص كتاب بستان الأطبّاء و روضة الألبّاء

سبب آنكه سردى غلبه مىكند بر غذايى كه در بدنهايشان است ازاين‌روى غذا منقبض مىشود و حجمش كم مىگردد و جا خالى مىكند .

344 - سردى بذات خود اشتها را ضعيف مىكند و آن را از ميان مىبرد همچنانكه ساير افعال بدن را ناتوان مىگرداند .

344 - از عللى كه كمك به فربه شدن مزاج مرطوب مىكند نزديكى به تشبّه و التصاق است چه آنكه گوشت و پيه دارندهء اين گونه بدن نزديك به خون است و نيازمند به انعقاد نزديكى نيست تا آنكه شبيه به گوشتش شود و زمانى كه شبيه بشود به هم شكل خود ملاصق مىگردد .

346 - دارندگان بدنهاى مرطوب ساقهاشان كج مىشود به جهت آنكه استخوانهاشان قوى و سخت نيست بلكه نرم است و بدنهاشان كه گوشت‌دار و پيه‌دار است سنگينى بر استخوانها مىكند و آنها را كج مىگرداند .

347 - روفس يكى از كسانى است كه معتقد است كه حرارت در جوانان بيشتر است تا در كودكان بر خلاف رأى بقراط .

348 - علّت آنكه استخوانهاى يافوخ ( - جلوى سر كودكان ) سست است .

اينست كه مغز كودكان در غايت كثرت و مزاحمت با استخوانها و ميننجس است .

349 - بهترين دليل بر ضعف حرارت در كودكان ضعف بدنهاى آنان است زيرا كودكان نمىايستند و نمىنشينند بلكه به آرامى افتاده مىشوند و بيشتر ساكت و در خواب مستغرق‌اند .

351 - روفس تندرستى را بدين‌گونه تعريف كرده : اعتدال نخستين اسطقسّاتى كه بدن از آنها تركيب يافته است يعنى گرم و سرد و تر و خشك .

352 - اصل بيماريها سرما و يبوست است .

353 - پيش از اين گذشت كه حرارت بايد غالب بر رطوبت باشد بنحو اعتدال تا اينكه غلبهء فاعل بر منفعل باشد پس اگر تندرستى غلبه حرارت و رطوبت است بنحو اعتدال بيمارى لااعتدال حقيقى حرارت و رطوبت بايد باشد .