بستان الأطباء وروضة الألباء ( فارسى ) — الصفحة ٧١

ترجمه و تلخيص كتاب بستان الأطبّاء و روضة الألبّاء

332 - با زنان جماع مكن مگر آنكه معده‌ات خالى باشد زيرا اين موجب مىشود كه فرزند سالم‌تر و درست‌تر باشد ، و مباضعت مكن با زن مگر پس از آنكه با او بازى كرده باشى و سينه او را فشرده باشى تا آنكه آب تو و آب او جمع شده باشد و شهوت را در چشمانش به بينى .

332 - آدمى بايد پيش از اين ده چيز قضاى حاجت كند :

1 - خواب 2 - آغاز بيدارى 3 - ورزش 4 - جماع 5 - حمّام 6 - رگ زدن 7 - حجامت 8 - خوردن 9 - نوشيدن 10 - سوار شدن كشتى و برنشتن اسب .

333 - تا وقتى كه بدن حرارت هوا را جذب كند تا بدان بدن نفس بكشد و غذا را جذب كند تا بدان بدن تغذيه كند بدن زنده است و هرگاه كه از اين دو فعل ناتوان گردد حيوان تلف مىشود .

333 - هرگاه حرارت در بدن كودك زياد بشود و نشو و نماى بدن او را افزون گرداند و هر جزيى از اجزاء او را امتداد دهد دو فك و جاهايى كه دندان در آن قرار دارد امتداد پيدا مىكند .

334 - معناى كلمهء « اسقلبيوس » بردارندهء يبوست است زيرا « اسقلبيه » به معناى يبوست است .

334 - كسى كه حقيقت مزاج را نداند علم طبائع و علم صورتهاى طبيعى و علم دندانها و علم اختلاف احوال بدنها و علم تندرستى را ندانسته است زيرا بهمهء اينها كلمهء « امزجه » به طريق مواطاة در نام اطلاق مىشود .

335 - بايد تحقيق شود كه چرا اعضايى كه از منى به وجود مىآيند سردتر و خشك‌تر از اعضايى هستند كه از خون زنانگى بوجود مىآيند در حالى كه حرارت منى زيادتر است .

337 - بايد بدانى كه گاهى حكم بر عضو بر پايه جوهر و مبدء و غذاى آن است همچنانكه روفس حكم كرده است . و گاهى بر پايهء آنچه كه عضو در حال حاضر دارا است چنان كه جالينوس در كتاب « المزاج » حكم كرده است .