زاد المسافر ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٩

[ فصل ]

عيسى و محمّد « 1 » . و خداوندان ادوار علمى « 2 » آل ابراهيم بودند كه نبشتهء الهى را از آفرينش بر خواندند و حكمت اندر صنعت بشناختند و غرض صانع از آن بدانستند و ملك دو جهان مر ايشان را حاصل شد بدانچه هم بر عالم سفلى پادشاه شدند و هم بر عالم علوى كه آن مردم است ، و ملك خداى تعالى اين است و ما را جز اين دو عالم كه زير فرمان ايشان است ، چيزى ديگر معلوم نيست . و جهّال و مدبران عالم به دل مر فضل ايشان را منكرند ، چنان كه خداى تعالى همىگويد ، قوله : أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظِيماً « 3 » . اين آيت همىگويد : « ملك عظيم » كتاب و حكمت است و آن مر آل ابراهيم راست عليهم السّلام ، و تفسير و معنى حكمت عملى باشد به علم ، پس هر كه مر عمل شريعت را به علم كاركننده است ، او به آل ابراهيم پيوسته است و مر او را از آن ملك عظيم كه مر ايشان راست ، نصيب است . و كتاب كه خداى همىگويد اندر اين آيت كه مر آل ابراهيم را داديم ، تأييد است كه بدان مر اين كتاب الهى را كه آفرينش عالم است بر خوانند و غرض صانع از او بشناسند . ]

[ پس گوييم كه حاصل شدن غرض صانع عالم از اين صنعت پرحكمت به آخر اين دور ششم ، محمّدى منتظر است كه حكمت از فرزندان ابراهيم اندر عالم مفاض گشته است - اعنى اندر عالم سخن‌گوى - تا از اين عالم كه او دوزخى است اندر حدّ قوّت ، مر پرهيزگاران را به حكمت برهانند و مر ستمكاران را اندر او دست بازدارند تا به عذاب جاويدى رسند پس از برخاستن اين صنعت ، چنان كه خداى تعالى همىگويد ، قوله : ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا « 4 » . و دليل بر درستى اين تأويل كه گفتيم : پرهيزگاران از اين عالم برهند و ستمكاران اندر اينجا بمانند ، قول خداى است كه پيش از اين همىگويد ، قوله : وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا

( 1 ) . B : + صلوات اللّه عليه و آله اجمعين . ( 2 ) . B : عملى . / تصحيح قياسى . اين بخش از متن در نسخهء C وجود ندارد . / ( 3 ) . النساء ( 4 ) : 54 . ( 4 ) . مريم ( 19 ) : 72 .