زاد المسافر ( فارسى ) — الصفحة ٣١٠

قول بيست و دوم اندر چرايى پيوستن نفس به جسم

جواب اين « 1 » گروه اندر اين معنى داده‌ايم و بدين جاى از « 2 » اين كتاب قولى كوتاه و كافى بگوييم اندر اين معنى ، و آن قول آن است كه گوييم : روا نباشد كه معدود - اعنى آنچه عدد بر او اوفتد « 3 » - بىنهايت باشد ، ( و اگر مر صانع عالم را عالم‌هاى بىنهايت باشد « 4 » ) و مر آن را عدد نشمرد « 5 » و معدود متناهى باشد ، پس بدين قول واجب آيد كه آن عالم‌ها « 6 » كه عدد آن به دعوى او بىنهايت است متناهى باشد بدانچه همى عدد بر آن اوفتد « 7 » ، و اين عالم كه ما اندر اوييم يكى از آن عالم‌ها باشد و جملگى آن عالم‌ها بىاين عالم كه ما اندر اوييم كمتر از آن باشد به عدد كه با اين باشد ، و محال باشد كه چيزى كه جزوى از او جدا شود ، با آن جزو خويش هم چنان باشد به بزرگى و بسيارى كه بى آن جزو باشد كه اين از او يكى است - و اندر نفس شناخت اين ( از ) هدايت الهى است بىتعليم - ، پس روا نباشد كه آن عالم‌هاى بىنهايت بىاين عالم كه ما اندر اوييم بىنهايت باشد ، بل ( كه ) بىنهايت ( باشد ) كم يكى ، و عقل مر اين سخن را منكر نشود و آنچه از او چيزى كم شود بىنهايت نباشد .

و اگر آن كس گويد كه بىنهايت را شمار نشمرد و مر بىنهايت را با نهايت نپيمايد و جملگى آن عالم‌ها « 8 » بىنهايت است و اين عالم با نهايت است ، پس روا نباشد كه جملگى آن عالم‌ها به جدا شدن اين عالم از آن كمتر شود ، جواب ما مر او را آن است كه گوييم : آن عالم‌هاى بىنهايت كه تو همى دعوى كنى ، يكان‌يكان است و هر يكى از آن به ذات خويش عالمى است همچنين يا چيزى ديگر است ؟ « 9 » ناچاره « 10 » گويد : هر يكى از آن همچنين عالمى است . آنگاه گوييم : به

( 1 ) . CB : آن . ( 2 ) . C : اندر . ( 3 ) . CA : افتد . ( 4 ) . B : - و اگر . . . باشد . ( 5 ) . C : شمارد . ( 6 ) . A : عالم‌هاى . ( 7 ) . C : افتد . ( 8 ) . A : عالم‌هاى . ( 9 ) . C : + تا . ( 10 ) . CB : ناچار .