زاد المسافر ( فارسى ) — الصفحة ١٩٩

قول هفدهم اندر قول و كتابت خداى - سبحانه -

روا كردن اين حاجت سوى زمين است مر همه خلق را . و چنان كه اين كس همى ظنّ برد ، بايستى كه خداى چو مر هر كسى را قوّت غاذيه [ داد ، مر هر كسى را خود طعام دادى و اصلى ] پيدا نكردى كه حوالت ايشان بدين سبب بدان اصل كردى ، چنين كه اين زمين است . و چو ماه و ستارگان را و ديگر اجسام را پذيراى [ روشنى ] آفريد و مر هر يكى را روشنى نداد جداگانه ، بل ( كه ) مر نور را اصلى پديد آورد كه از او نور همگان پذيرند و آن قرص آفتاب است ، پس آفرينش [ بدين ] روىها كه ياد كرديم گواهى همىدهد كه قول آن كس كه گويد : بايستى كه خداى هر كسى را راه خود بنمودى و بر رسول حوالت نكردى ، [ باطل است ] وز حكمت چنان واجب نيست ، بل ( كه ) چيزى واجب است كه آفرينش بر آن است .

و اكنون كه مر اين حال را به برهان‌هاى آفرينشى تقرير كرديم ، خواهيم كز آنچه ما را بر آن واقف كردند از « 1 » كتابت « 2 » الهى آن مقدار كه مر آن را اندر اين كتاب بشايد گفتن بگوييم و ثواب بر آن « 3 » از خداى چشم داريم . گوييم كه رسول مصطفى عليه السّلام مر خلق را دعوت كرد سوى يگانگى خداى تعالى و اقرار بدان و به نبوّت خويش ، و گفت : بگوييد لا إله إلّا اللّه محمّد رسول اللّه ، و اين قول از نظم رسول بود بر مقتضاى دو آيت كه فرمان خداى تعالى گزارد : يكى آنكه به فرمان خداى تعالى گفت ، قوله : فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ « 4 » و ديگر گفت ، قوله : مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ « 5 » . پس رسول عليه السّلام مر اين قول را كه بنياد دين حق بر آن است و اندر دار [ اسلام ] آن كس آيد كه مر اين را بگويد ، از اين دو آيت گرفته است . و هم بر اين نسق است آن آيت كه گفت ، قوله : قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى

( 1 ) . BA : + قرآن . ( 2 ) . CB : كتاب . / عنوان اين قول تأييدى است بر ضبط مختار در متن . / ( 3 ) . A : قرآن . ( 4 ) . محمّد ( 47 ) : 19 . ( 5 ) . الفتح ( 48 ) : 29 .