تذكره خواجه محمد بن صديق كججانى ( فارسى ) — الصفحة ١٠

شرح حال مؤلف رساله و عزيمت او از دار العلم شيراز به دار الملك تبريز و رسيدن او به حضرت خواجه و تصرّف خواجه در باطن او رحمة اللّه عليهما

سينهء بىكينهء او به وديعت نهاده بودند به زبان و مشرب هر طايفه چنان ادا كردى كه بر آن مزيدى متصوّر نبودى و آنچه حقّ هر سالكى و حظّ هر طالبى بودى از تفسير و تأويل و معارف و حقايق به دو رسانيدى ، و بر مقتضاى كلّموا النّاس على قدر عقولهم « 14 » از طور استحقاق هر يك تجاوز نكردى و ظاهرا و باطنا به سيرت عدل و انصاف اتّصاف داشت . و افعال و اقوال او از هواى نفس و ريا پيراسته ، بلكه وجود مباركش مظهر اصلاح عالم و عالميان بود در ظاهر نسبت با جمهور خلايق و در باطن نسبت با اهل بصيرت و ارباب كشوف و اصحاب معاملات ، به حسب مراتب و احوال و قوّت و ضعف و استعدادات ايشان . شعر :

خلق را فىالجمله در شادىّ و غم * مقتدائى بود در عالَم علَم

هركه بيمارى و سستى يافتى * از دم او تندرستى يافتى

( 14 ) . حديث نبوى است كه در سفينة البحار نقل شده كه آن حضرت فرمود : با مردم به اندازه فهم و عقل‌هاشان سخن گوئيد .