تاريخ طبرستان ( فارسى ) — الصفحة ٧٧
باب سيوم در خصايص و عجايب طبرستان
به جهت ابو الحسن علىّ بن محمّد اليزدادى رحمه اللّه از پدر خويش از شيوخ متقدّم كه در حدّ لمراسك شهر خواستان بن زردستان نام مردى بود بسيار مال و چهارپاى و تجمّل و با كبر سن و تجربت و خرد ، فرزندان و بنو اعمام شايسته داشت همه در طاعت و متابعت او كمر بر ميان جان بسته ، و بر آن ديوار كه نوشروان عادل كرده بود ، و ذكر آن برود ، خلفا عن سلف معمار ، چون اصفهبد فرّخان بزرگ سارى بساخت و خندق فرمود و رستاقها پديد آورد از جملهء نواحى خلايق روى به حضرت نهادند و بر اصفهبد ثناها گفته و بر تصويب رأى او بر تجديد « 1 » آن عمارت فرموده جز اين شهر خواستان ، تا بر رأى ملك عرض داشتند كه شهر خواستان از وفود و حشر تخلّف نمود و موافقت روا نداشت ، بر خاطر اصفهبد اثر غبار غيرت ظاهر شد و فرمود كه دو سوار بفرستند و او را حاضر آورند . چون سواران به دو رسيدند مهمانى و جشن ساخته بود و مهتران حوالى بخانهء او نشسته ، فرزندان را گفت تا ايشان را فرود آورند و آنچه عزيز داشت و شرط مراقبت حرمت پادشاه باشد بجاى آرند ، و او پنهان در سراى رفت و فرمود تا متاع طبرستان از جامه‌هاى پشمين و ابريشمين و قزين و كتّانى و پنبهء و انواع نانهاى پاكيزه و حلواهاى گوناگون و ريصارهاى « 2 » حلو و حامض و بنات ضرع و بنات الماء و گوشتهاى صيد قديد و مرغان خانگى و هوايى و ميوه‌هاى تر و خشك و شرابهاى الوان مختلف و رياحين كه جز بطبرستان نباشد گرد آوردند و در جوالها نهادند و هم در شب بر نشست كه روز بود بسارى رسيد . قضا را در آن روز سماط بزرگ ببساط باز كشيده بودند و اصفهبد بر تختى بلند شده و خطبه بر رسم ملوك ميكرد و در اثناء و خلال سخن گفت : اى اهل طبرستان بدانيد كه شما جماعتى بوديد در گوگاه دنيا افتاده نه ذكرى از شما و نه رغبتى مردم اقاليم را بدين ولايت ، اوطان شما در ميان بيشه‌ها ، با وحوش و سباع آرام يافته و از رسوم مردم و خفض عيش و لين ملابس و مركب از اسبان تازى و استعمال طيوب بىخبر ، من شما را بآسايش و مكارم اخلاق داشتم و شهرها ساخته تا محطّ رحال اكابر و تجّار گردد و از جايهاى دور نفايس و رغايب پيش شما آورند و از جملهء مذكوران و معارف دنيا گرديد و شهرهاى شما در عداد آيد ،
( 1 ) - ج و ساير نسخ : تحويل ( 2 ) - ريصار معرب ريچال است بمعنى مربى و ترشى