سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٦
طايفه خواجگان
باشكوه . كمرنات كه حاكم آنجاست ، باغ باصفايى نزديك عمارات ساخته است .
آموزش و پرورش
آموزش و پرورش
سكنهء اين بلد شيعه ، سنى ، روس [ و ] ارمنى درهم‌اند . همه ترك زبان [ و ] اكثر آنها به زبان روس تكلّم مىكنند . مكتبخانه‌ها هست كه مخارج آن از جانب دولت داده مىشود . اطفال مسلم و ارمنى را زبان روس درس مىدهند .
اهلش خيلى خوش‌رو ، خوش‌مو ، باطراوت ، بسيار فضول و بدذات [ اند ] .
محصولات
محصولات
سماق شكّى « 2 » از مخصوصات اينجاست . پارچه‌هاى ابريشمى را خوب مىبافند .
نوار ابريشم و گلابتون از اينجا به اطراف مىبرند . كمربندهاى طلا و نقره سوار كرده ، قمهء داغستانى « 3 » در اين شهر [ 24 آ ] ساخته مىشود . استادهاى لزگى « 4 » قمه‌ساز در اين شهر دكانها دارند و مشغول كارند . بر روى هم رفته جاى خوبى است . نان اين ولايت بهترين نانهاست . زنهاى اين شهر عفيف‌تر از بلاد ديگرند .
ماست ، پنير و سرشير خوبى دارد . در كلّاشى ، اهل اين ولايت استاد مردم عراق عرب‌اند .
طايفه خواجگان
طايفه خواجگان
از جملهء غرايب [ اينكه ] در كاروانسراى لله اوف كه منزل ما بود ، دو نفر روس دالاندار كاروانسرا بودند ، هردو خاجه . جوياى حال آنها شدم ، معلوم شد در روس طايفهء مخصوصى هستند كه مرد و زنها بعد از رسيدن به تكليف ، بيشترى « 5 » پس از گرفتن زن و به‌هم رسيدن اولاد ، به‌جهت ترك لذايذ دنيوى به رضاى
( 2 ) . شكى از شهرهاى جمهورى آذربايجان شوروى و در مشرق قفقاز واقع است . ( 3 ) . جمهورى خودمختار داغستان بين بخش شرقى قفقاز و درياى خزر واقع مىباشد . ( 4 ) . لزگى Lazgi يا لگزى نام قومى است كه در داغستان قفقاز در ناحيهء لزگستان به سر مىبرند . ( 5 ) . بيشترى يعنى اكثر .