سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٣
گنبد كاووس
گنبد كاووس
گنبد كاووس
گنبد مخروطى در طرف جنوب رود گرگان واقع است . از داخل ، گنبدى است و از خارج مثل برجى ترك‌ترك [ كه ] بر بلندى واقع است . تخمينا ارتفاع خود مناره و بلندى آن زمين از دشت ، نزديك [ 189 ب ] به شصت ذرع مىشود .
من خود از سمت دشت از پانزده ساعت مسافت ، اين گنبد را به‌طورى ديدم كه گويا دو سه ساعت زياد فاصله ندارد . اين بنا مقبرهء قابوس وشمگير است كه يكى از سلاطين مشهور گرگان بوده است .
عجب مملكت خوبى است . در دست تراكمه مهجور و مجهول مانده است .
قرقاول در كنار اين رود همه‌جا هست . جسته‌جسته دراج هم يافت مىشود .
خداوند شر اين طايفهء تركمان را از اين ملك كفايت كرده ، خلعت آبادى بر اين اراضى بپوشاند . از مطلب مسافرت بازمانديم . عود بر طريق خود بايد كرد .