سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٩

داستانى از فرزند پارساى هارون الرشيد

مشهد يا كربلا يا قم منتقل مىشود . لرد كرزن هنگامى كه از مشهد به تهران مىآمده با يكى از اين كاروانهاى مرگ برخورد كرده است . در اين مورد جسدها را در نمد سياه پيچيده و هر يك از آنها را در يك طرف الاغ آويخته بودند . كرزن مىنويسد : « مردى يك تابوت بسيار طويل را در جلو خود بر روى قاش زين گذاشته بود و حمل مىكرد . اين مرد بدون شك مىبايست دقايقى را آميخته با احساسات عجيب و غريب گذرانيده باشد » .

هنگامى كه شخصى تأثير كلى برترى و تفوقى را كه لرد كرزن در پشت سر گذاشته درك مىكند جملهء اخير اظهارات وى را در خور تفكر و تأمل مىداند .

ايرانيان مدت زيادى از وقت خود را در گورستانها مىگذرانند . به طورى كه گورستان براى آنها حكم باغهاى عمومى را پيدا كرده . با اينهمه ، بسيار عجيب است كه براى بهبود وضع آنها هيچ گونه اقدامى مبذول نمىدارند . عادت به بازديد اهل قبور از رسوم قديمى است . يكى از داستانهاى هزار و يكشب ، كه لين « 1 » به انگليسى ترجمه كرده است ، با اين مطلب شروع مىشود كه قدمت زيارت اهل قبور را مىرساند .

داستانى از فرزند پارساى هارون الرشيد

داستانى از فرزند پارساى هارون الرشيد

امير المؤمنين هارون الرشيد را پسرى بود كه در سن شانزده سالگى از دنيا روى برتافته در سلك پرهيزكاران و پارسايان درآمده بود . وى را عادت بر اين بود كه به گورستانها مىرفت و مىگفت « شما دنيادار بوديد اما او شما را نجات نداد و سرانجام در گور آرميديد . اى كاش مىدانستم كه شما چه‌ها گفته و چه‌ها شنيده‌ايد » . سپس با وحشت گريه و مويه آغاز مىكرد و اين شعر شاعر را زمزمه مىنمود :

« به خاك سپردن مردگان مرا وحشت‌زده مىكند و مويهء زنان داغدار مرا شكنجه مىدهد » .

( 1 ) . Lane