زبدة الحقايق ( فارسى ) — الصفحة ٧٣
اصل سيم در سخن اهل وحدت در بيان عالم كبير
اصل سيم در سخن اهل وحدت در بيان عالم كبير
اصل سيم در سخن اهل وحدت در بيان عالم كبير
بدان ، كه اهل وحدت مىگويند كه وجود يكى بيش نيست و اين وجود ، خداى تعالى و تقدس است و به غير « از » وجود خداى ، وجود ( ى ) ديگر نيست . و امكان ندارد كه باشد .
« و ديگر آن مىگويند كه اگرچه وجود يكى بيش نيست اما » اين يك وجود ، ظاهرى دارد و باطنى هم دارد .
« چون اين مقدمات معلوم كردى اكنون بدان ، كه اهل وحدت مىگويند كه » باطن اين وجود يك نور است و همين « 1 » نور است كه جان عالم است و عالم مالامال اين نور است .
نورى است نامحدود و نامتناهى و بحرى است بىپايان و بىكران حيات و علم و ارادت و قدرت اشيا از اين نور است [ طبيعت و خاصيت و فعل اشيا از اين نور است ] . بينايى و شنوايى و گويايى و گيرايى و روايى اشيا از اين نور است [ اما اين نور يكى بيش نيست ] بلكه خود همه اين نور است و اگرچه صفات و افعال و اسامى اشيا از اين نور است ، اما اين نور يكى بيش نيست و افراد موجودات به يك‌بار مظاهر اين نوراند . « 2 » هر يك دريچه‌اند [ از ظهور اين نور ] . و صفات اين نور از اين جمله دريچه‌ها « بيرون » تافته است .
اى درويش !
اين نور اول و آخر ندارد و فنا و عدم را به وى راه نيست . دريچه‌ها نو مىشوند و كهنه مىگردند و به خاك مىروند و از خاك بازمىآيند [ و مىباشند ] .
« خود مىآيند » و « خود » مىرويند « و خود مىرويانند » و « خود » مىزايند و هر يك آنچه ما لا بد ايشان است تا به كمال خود رسيدن « 3 » با خود دارند .
و اين نور بر مظاهر خود عاشق است از جهت اينكه « 4 » اين نور در اين مظاهر جمال خود را مىبيند و صفات و اسامى خود را مشاهده مىكند . « و از اينجاست كه روح آدمى
( 1 ) . اين . ( 2 ) . جمله به يك‌بار از اين نور ظاهر شدند . ( 3 ) . رسند . ( 4 ) . آنكه .