زبدة الحقايق ( فارسى ) — الصفحة ١٣٥

( ب : توضيحات ضرورى در مورد قسمت‌هايى از متن )

اين آدم را بر صورت آن آدم آفريد .

آن پادشاه اعظم در بسته بود محكم * پوشيده دلق آدم آنگاه بر در آمد

اين است معنى ان الله تعالى خلق آدم على صورته . « 1 » ( 12 - ص 73 س ما قبل آخر ) و اين نور بر مظاهر خود عاشق است . . .

قال داود عليه السلام :

يا رب ! لما ذا خلقت الخلق

قال :

كنت كنزا مخفيا ، فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لكى اعرف .

حديث فوق را به روايت روان‌شاد فروزانفر ، ابن تيميه حديث نمىداند بلكه كلام رايج صوفيانه مىپندارد . « 2 »

اما اين رواج در حد شهرت است و در معناى آن گفته‌اند كه :

كان الله و لم يكن معه شيئى ، لذا خدا در ازل جمال و كمال ذاتى خود را مىديد و مبتهج به ذات مىبود ؛ در ضمن كمال ذاتى ، خواست كمال اسمايى و صفاتى كه موقوف به ظهور غير است مشاهده نمايد . خود را در مراياى جمله موجودات جلوه داد . و چون حضرت حق خواهد كه ماهيتى را از ماهيات به وجود خارجى متصف گرداند پرتوى از حضرت وجود بر آنها اندازد . « 3 »

حافظ اين معنى را در بيتى بسيار زيبا بيان كرده است آنجا كه گويد :

كه بندد طرف وصل از حسن شاهى * كه با خود عشق ورزد جاودانه

و در مرتبه‌اى ديگر از نياز موجودات و اشتياق مبدأ سخن مىدارد و مىگويد :

سايه معشوق اگر افتاد بر عاشق چه باك * ما به او محتاج بوديم و او به ما مشتاق بود

( 13 - ص 74 س 23 ) شيخ ما . . .

ر . ك به تعليقه شمارهء 6 .

( 1 ) . انسان كامل ، ص 402 و 401 . ( 2 ) . احاديث مثنوى ، ص 29 . ( 3 ) . چهارده رساله ، ص 21 .