زبدة الحقايق ( فارسى ) — الصفحة ١١٤
( الف : معنى و شرح لغات ، تركيبات ، اصطلاحات و اعلام متن . )
شريعت برحسب ادراك داراى سه مرتبه است ؛ يكى ظاهر و ديگرى باطن و سه ديگر باطن باطن . نظر به آنكه عوام بيشترند و اكثريت امت را تشكيل مىدهند ، در نخستين مرحله و اولين مرتبه‌اند كه شريعت مأخوذ از شارع است كه به معنى راه باشد . مرتبهء دوم موسوم به طريقت است برحسب فهم خواص و قدرت سلوك در آن . مرتبه سيم حقيقت است برحسب فهم خاص الخاص يا اخص خواص .
رسيدن به‌منزله حقيقت جز به پيمودن آداب شريعت و راه طريقت ممكن نباشد ولى دريغا و فسوسا كه دغل‌پيشگان بىهنر و هنرپيشگان بازيگر دم از درويشى زنند و دعوى ارشاد كنند .
چو عكس مفتى و صوفى به صفحه‌اى ديدم * شگفتم آمد و گفتم كه جاى خوشحالى است
فقيه و مرشد با هم نشسته بر سر تخت * كه اين مقدمه را يك نتيجهء عالى است
شريعت است و طريقت قرين ، ولى افسوس * كه جاى نقش حقيقت در اين ميان خالى است « 1 »
به هر تقدير منظور نسفى از اهل شريعت متكلمين ، و از اهل حكمت حكماى مشاء و از اهل وحدت صوفيه على الاطلاق است .
اهل وحدت ر . ك به اهل شريعت .
بيت العتيق خانهء كعبه « لْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ » « 2 »
« لَكُمْ فِيها مَنافِعُ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ مَحِلُّها إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ » « 3 »
اصطلاحا قلب عارفى را گويند كه آزاد از بند تعلقات باشد .
بيت المقدس قبلهء اول مسلمين و در اصطلاح قلبى را گويند كه از تعلق به غير پاك باشد .
در دلم غير آن نمىگنجد * گر بدست ار نكو نمىگنجد « 4 »
( 1 ) . تعليقات سيد محمد باقر سبزوارى بر چهارده رساله ذيل ، ص 38 . ( 2 ) . سورهء حج ، آيهء 29 . ( 3 ) . سورهء حج ، آيهء 33 . ( 4 ) . فرهنگ مصطلحات عرفا