المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٠

كلم

در اينجا همان قضيه و حكم است پس هر حكم و قضيه‌اى كلمه ناميده مىشود چه گفتارى باشد يا افعالى و كردارى ، در اينكه آن كلمه يا حكم را با صفت - صدق - توصيف كرده است از اين جهت است كه ميگويند سخن راست و عمل راست و درست .

در آيه :

وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ - 115 / انعام .

زيرا قول و فعل هر دو با صفت صدق توصيف ميشوند مىگويند :

قول صدق و فعل صدق . سخنى راست و كردارى راست .

و عبارت ( تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ ) در آيه 115 / انعام :

1 - اشاره‌اى است به آيه :

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ - 3 / مائده .

تا آخر آيه ، كه آگاهى و هشدارى است بر اينكه از اين به بعد شريعت يعنى دين اسلام منسوخ نميشود .

2 - گفته شده اشاره‌اى است به آنچه كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده :

اوّل ما خلق اللّه تعالى القلم ، فقال له أجر بما هو كائن إلى يوم القيامة « 1 » .

( 1 ) يعنى نخستين چيزى كه خداى تعالى آفريده « قلم » بود كه گفت تمام آنچه را كه تا روز بازپسين و قيامت هست ثبت و جارى كن . طريحى مىنويسد : « جرى القلم بما فيه » كه در حديث فوق مفهومش .