المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٧

كلم

كَلَّمْتُهُ : به سختى مجروحش كردم كه تأثيرش ظاهر شد ، شاعر در جمع بيان دو معنى مىگويد :

و الكلم الاصيل كأرعب الكلم .

در اين شعر كَلِم اول جمع كلمه است و دومى به معنى جراحات و زخم‌ها .

ارعب هم يعنى وسيع و گسترده ، مىگويد : سخنان اصيل مثل زخم‌هائى زياد و گسترده است و ديگرى مىگويد :

و جرح اللّسان كجرح اليد

: [ زخم زبان مثل زخم زدن و مجروح ساختن با دست است ] .

پس كَلَام و سخن بر الفاظ منظم و آراسته اطلاق مىشود و همچنين بر معانى كه تحت آن الفاظ فراهم مىآيد و قرار مىگيرد .

در نظر علماى نحو ، كلام بر جزء واقع مىشود كه آن جزء يا اسم و يا فعل و يا حرف است و در نظر بيشتر متكلمين ، كلام به اطلاق مىشود مگر بر جمله مركب و مفيد كه اخص از قول است زيرا قول در نظر آنها بر مفردات قرار مىگيرد .

و كَلِمَة در نظر آنها بر هر يك از اقسام سه گانه سخن يعنى اسم و فعل و حرف واقع مىشود كه بر خلاف اين نظر هم گفته شده ، خداى تعالى گويد :

كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْواهِهِمْ - 5 / كهف فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ - 37 / بقره گفته شده كلمات در اين آيه اينست كه گفت :

رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا - 23 / اعراف