المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٢

كلب

و از اين واژه يعنى واژه كلب براى حرص و آز مشتق شده است و مىگويند :

هو أحرص من كلب : او از سگ حريصتر است .

رجلٌ كَلِب : مردى كه بشدت حرص مىورزد .

كَلْبٌ كَلِبٌ : سگ هار و ديوانه كه گوشت پاى مردم را مثل ديوانه‌ها گاز مىگيرد و هر كه را گاز بگيرد مبتلا به همان بيمارى مىشود و او را .

رَجُلٌ كَلِبٌ و قَوْمٌ كَلْبَى : مردى و قومى مبتلا به بيمارى هارى و بدخوئى ميگويند ، شاعر گويد :

دماءهم من الكلب الشّفاء .

[ يعنى خونهاشان از بيمارى هارى و بدخوئى بهبودى يافت ] .

قد يصيب الكلب البعير : بيماري جنون و هارى به شتر رسيده .

أَكْلَبَ الرَّجُلُ : شترانش به بيمارى جنون مبتلا شدند .

كَلِبَ الشتاءُ : سرماى زمستان شدّت گرفت كه تشبيهى است به شدّت هارى سگ .

دهر كلب : روزگار سخت ، مىگويند :

ارضٌ كَلِبَةٌ : زمينى كه از نرسيدن آب به آن خشك شده است و تشبيهى است به كسى كه به بيمارى هارى مبتلا شده و آب نمىخورد [ و در آن زمين بىآب خارهاى خشن و گزنده ميرويد ] .

كَلَّابٌ و مُكَلِّبٌ : كسى كه سگها را براى شكار كردن تعليم ميدهد .

در آيه گفت : وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ - 4 / مائده « 1 » أرضٌ مَكْلَبَةٌ : زمينى كه در آنجا سگ فراوان است .

( 1 ) مربوط به شكارى است كه سگهاى دست آموز و شكار كننده مىگيرند .